Sư Tuệ Nhân đã quỳ đảnh lễ Hòa Thượng Thích Bửu Đức khi về đến Chùa Hương Đạo, và Sư đã khóc dưới chân Thầy làm mọi người chứng kiến vừa cảm động và vừa kính mến Sư. Hành động của Sư Tuệ Nhân diễn ra như trong một chuyện cổ tích đẹp về tình nghĩa Thầy-Trò mà đã từ lâu vắng bóng trong thời đại hiện nay.
Sư Paññākāra chào đời năm 1981 tại Đắk Lắk, Việt Nam. Sư di cư sang Mỹ năm 1997, tốt nghiệp trường đại học University of Texas tại Arlington. Sau đó Sư làm kỹ sư điện toán tại hãng Motorola. Vào năm 2007, Sư quyết định chọn một con đường khác cho cuộc đời. Đó là đi tu.
Có những bậc cao tăng Phật giáo để lại sách vở. Và cũng có những vị thầy để lại một thứ mong manh, quý giá hơn nhiều: một dòng truyền thừa sống động về sự tu hành. Ngài Hư Vân thuộc về nhóm thứ hai đó. Ngài không chỉ là một nhân vật lịch sử. Ngài là một dòng chảy trong dòng sông Phật pháp vẫn đang tiếp tục chuyển động.
Bằng trí tuệ siêu thoát và tâm đại bi vô biên ấy mà Thầy đã sống cuộc đời nghệ sĩ và nhà tu một cách dung thông vô ngại. Ở nơi Thầy, nghệ sĩ và nhà tu không phải hai, không phải khác. Đó chỉ là hai diệu dụng trong một con người ưu việt và thoát tục. Nhân lễ Đại Tường tưởng niệm 2 năm sau ngày Thầy viên tịch, xin viết những dòng chữ này để tỏ bày lòng tri ân sâu xa của một người học trò đã từng thọ ơn giáo dưỡng của Thầy.
Đôi bàn tay run run theo nhịp gió, mẹ lần từng đường kim mũi chỉ, những mong kịp sớm mai có bộ quần áo lành lặn trong lễ thế phát xuất gia của con mình. Chợt thấy đêm dài như nỗi nhớ hằn sâu vào vũng buồn nơi mắt mẹ, đôi mắt thầm lặng đợi chờ và dõi theo bước đi của con suốt cả chặng đường đời. Cả thập kỷ trôi qua mà mỗi lần nhớ lại đôi mắt ấy, trái tim tôi vẫn khắc khoải rưng rưng như những ngày đầu xa quê theo thầy học đạo.
ĐỒNG PHÚC. Thầy Nyogen Senzaki thường giảng với các học trò của ông rằng mục đích của Phật giáo và tọa thiền đều là để nhận ra rằng “ngay từ đầu chúng ta đều là Phật, vì tâm trí cũng như thân thể của chúng ta không gì khác ngoài Pháp thân, thể tánh thực sự của Đức Phật, với ánh sáng vô lượng vô biên. Nhưng chúng ta lại có ảo tưởng thấy mình trong những tế bào nhỏ của bản ngã.”
Bao nhiêu lý tưởng, ước nguyện trong lòng chỉ có thể vỏn vẹn trong vài chữ: ‘Thưa Thầy… cho con… tu’. Tuy là một đứa nói nhiều, nhưng trong giờ phút thiêng liêng ấy, con chỉ biết cuối đầu để cho những giọt nước mắt mặc tình tuông rơi.
Vào thời bấy giờ tăng sĩ sống cao sang như những quý phái. Ngài thì ăn mặc thô sơ, sống lang thang trên khắp phố phường. Chính cuộc sống bình dị giản đơn của Ngài mà rất dễ gần gũi với mọi hạng người bình dân trong xã hội, Ngài tùy duyên giáo hóa mọi người quy hướng Tam Bảo học Phật pháp. Họ đã say sưa nghe lời giáo huấn của Ngài một cách tự phát.
Nhà Phật có hai cách tính tuổi đạo: Một là tính từ ngày vào chùa, từ giả gia đình, cuộc đời trần thế, xuất gia, xuống tóc, làm chú điệu học đạo, nếp sống thánh hiền, ở trong chốn thiền môn. Hai là tính từ ngày thọ giới cụ túc Tỳ-kheo hay Tỳ-kheo-ni.
TUỆ HOAN. Người ta mến kính thầy, đó không phải là sự u mê hay cuồng tín. Mà đó là do sự trong sáng của một tu sỹ, quyết học Phật tròn tâm trọn xác, xả ly hoàn toàn. Với thầy, Phật pháp trở nên đơn giản dễ hiểu, như câu nói thường trực của thầy cho đại chúng: ĂN CHAY, GIỮ GIỚI, LÀM LÀNH.
Câu chuyện này cho thấy một góc khuất của đời thầy. Khi nghe tới đây, mình chợt hiểu vì sao thầy lại phát tâm nguyện tu hành. Và mình cũng hiểu khi thầy dũng cảm nhận về nuôi dưỡng, ban đầu là vài em nhỏ, sau đó tới 30 em, và nay là 70 em… là xuất phát từ sự đồng cảm của một con người, một tu sĩ đã có tuổi thơ đầy gian nan và cơ cực trong những năm tháng hậu chiến.
Bài học của Thầy Minh Đạo không hề mới. Nó đã và mãi mãi tồn tại trong thế giới mà người ta không biết trân quý gương lành và đạo đức. […] Tạ ơn Chúa, qua những thăng trầm của cuộc đời, vị linh mục Công Giáo trở thành người bạn tu bên Phật Giáo. Tất cả đều đi tìm cho mình một con đường giải thoát theo niềm tin của mình.
THÍCH NỮ TỊNH NGHIÊM. Bạn đã đến và tiếp thêm cho tôi hiểu được và thẩm thấu tình người, giúp tôi có nhiều niềm hy vọng trong tương lai. bạn cũng tìm hiểu và học hỏi thiền và giáo lý Phật Giáo từ tôi, tôi cũng tìm hiểu văn hoá và tôn giáo của bạn. Và tôi đã nói với bạn: không phân biệt tôn giáo, màu da, sắc tộc trong dòng máu cùng đỏ. Tình người luôn là như vậy.
Nếu gặp ở một quãng vắng không có ai quấy rầy, chắc tôi sẽ xin được đảnh lễ ông, nhưng nhìn đoàn người đen đỏ vây kín, bất giác thấy ái ngại và thương ông. Tôi đoán, với tình hình này, có lẽ không lâu nữa sư Minh Tuệ phải chọn một lối khác, ví dụ như ẩn tu.
THÁI HẠO. Người như tu sĩ Thích Minh Tuệ trở thành “của hiếm” trong hoàn cảnh hiện nay, vì thế hình ảnh ông một mặt trở thành tấm gương khiến nhiều người ngưỡng mộ và kính trọng; nhưng mặt khác cũng sẽ gây đố kỵ, căm ghét, thậm chí tìm cách gây hại.
AJAAN DUN ATULO. “Đức Phật để cho thọ uẩn của Ngài chấm dứt trong trạng thái tỉnh thức của tâm, chuỗi tâm thức bình thường của con người, hoàn toàn với chánh niệm và tỉnh giác, không có trạng thái tâm nào khác tới làm tâm bị che kín hay làm lầm lẫn chút nào. Đó là tâm trọn vẹn trong trạng thái của nó. Quý vị có thể gọi đó là tánh không vĩ đại, hay cái vũ trụ nguyên thủy, hay Niết bàn, tùy thích. Đó là trạng thái mà tôi đã luyện tập trước giờ để đạt được.”
NGUYỄN THỊNH. Hôm nay gặp khi thầy từ Lạng sơn về tới Cầu Long Biên, trên đường thầy tới Quốc Lộ 1 để đi về Nha Trang lại. Hành trang của thầy là cái miệng luôn cười, là đôi chân trần mòn sạm, thầy có một cái bình bát chế từ lõi nồi cơm điện, kim chỉ và mấy miếng vải bố nhặt được để khi nghỉ đắp thêm vào y phục…
THÍCH NGUYÊN NGUYỆN. Cư Sĩ Sunanda đã giữ nhiều chức vụ trong Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam đến năm 1975. Sau đó Cư Sĩ định cư tại Hoa Kỳ, tiếp tục đóng góp nhiều Phật Sự cho Phật Giáo Hoa Kỳ trong thời kỳ phôi thai. Cư Sĩ Sunanada Phạm Kim Khánh là một trong 12 thành viên sáng lập Chùa Cổ Lâm, Seattle, tiểu bang Washington.
Sư Cô Trí Thuận muốn đi Phi Châu để giúp đỡ những người nghèo khổ, nhưng nhân duyên đưa đẩy Sư Cô Trí Thuận phát nguyện đến Ấn Độ do sự chỉ định của Hòa Thượng Thích Huyền Vi với sự nghiệp hoằng pháp của Giáo Hội Phật Giáo Linh Sơn Thế Giới.
Thầy Linh Quang: “Mười một năm thì tôi xây gần xong hết rồi. Dự trù năm 2007 khánh thành thì cuối năm 2006 tôi bị nạn (cười nhẹ). Lúc đó chùa đã có chánh điện, có hết, xong xuôi hết rồi. Phật thì chưa đem về thôi.”
Vào trong sân, tôi đi loanh quanh một hồi giữa những tòa nhà vắng lặng, thỉnh thoảng mới gặp một vài bác lớn tuổi, mà các bác lại không dám đến gần vì sợ bị lây dịch. Cuối cùng tôi cũng tìm ra số phòng ở tòa nhà G. Phòng của thầy Thạnh nằm gần cuối hành lang. Thầy mở cửa, tiếp tôi trong bộ áo màu đỏ sậm của Phật giáo Tây Tạng.
HOÀNG MAI ĐẠT. Buổi sáng hôm đó tôi đến chợ khá sớm, trước giờ mở cửa và chắc chắn trước cả Sư. Nếu có đủ duyên thì Sư sẽ cho mình hỏi chuyện, còn không thì thôi, tôi tư lự trong lúc ngồi trong xe chờ Sư xuất hiện. Gần 9 giờ Sư đến trong một chiếc xe cũng màu đỏ như màu áo của Sư, nhưng cũ, rất cũ, đắp vá với sơn không hợp màu ở cốp phía sau. Tôi đến gần lúc Sư mở cốp, chắp tay chào Sư “Mô Phật!” Sư cũng chào lại “Mô Phật” với giọng ôn tồn của người miền Nam.
DOÃN HƯNG. Tôi được một vị thầy sửa tư thế khi ngồi thiền; chỉ cách dở bàn chân lên, đặt bàn chân xuống đất chậm rãi khi đi thiền hành. Đó cũng là lần đầu tiên tôi có được cảm giác an lạc nhờ vào thực tập chánh niệm.
Thầy có một cái độc chiêu: thầy dạy học hay dịch kinh cả đời chỉ trên cái ghế bố. Thức ăn của thầy gồm có bốn món như sau: bánh tráng, dưa hấu, đu đủ, miến. Suốt đời chỉ ăn mấy cái đó thôi, thức ăn khác ăn không được. Điều đặc biệt là ngài tịch năm 71 tuổi, răng trắng như ngọc, đều như bắp, răng đẹp cực kỳ, lạ há. Bàn chải đánh răng thì ngài phải xài loại cứng nhất.
Sự nghiệp đạo pháp của Ngài vô cùng to lớn. Nhất là Ngài đã dành hết đời mình để phiên dịch trọn Tạng Vi Diệu pháp (Luận Tạng Pālī). Qua công hạnh này, Ngài là một ngôi sao mà càng nhìn hàng Phật tử chúng ta càng thấy sáng hơn.
Hòa Thượng Nguyên Siêu viết: “Sư Bà đã thật sự dấn thân vào đời ác năm trược để hóa độ mọi người, làm lợi ích cho tha nhân mà không cầu mong chóng thành quả Thánh. Sư Bà chỉ một lòng lo chấn chỉnh Ni chúng, thành lập nhiều Ni Viện từ Huế vào Nam để tạo thành sự sinh hoạt đồng bộ với chúng Tăng.”
ĐỒNG PHÚC. Con đường đạo đã trải qua những nghi vấn, những khổ đau và niềm vui đầy đạo vị. Tôi xem việc hoằng pháp của tôi là một đóng góp nhỏ nhoi cho sự an lạc của tất cả các chúng sanh.
Ba năm ăn rau không muối, uống nước lã, thân xác người con trai chỉ còn da bọc xương, nhưng ông vẫn tính tấn thiền định. Hôm kia, có lẽ do máu huyết khô cạn dần, cơ thể đã quá suy kiệt, sự sống chỉ còn thoi thóp, ông không còn đủ sức tọa thiền nữa. Vận dụng ý chí, duy trì chánh niệm, ông bỏ oai nghi ngồi quay sang oai nghi nằm.
HOÀNG MAI ĐẠT. Hai đàng tuy sống cùng một khu vực nhưng ở hai chốn khác nhau. Thầy là người tu hành, dường như chỉ làm bạn với lời kinh tiếng kệ, gióng tiếng chuông ngân vang mang niềm an lạc đến cho chúng sanh, còn tôi, kẻ bôn ba giữa chợ đời, mượn con chữ, cái viết để lội qua chốn thị phi kiếm sống độ nhật, một câu kinh cũng chưa thông suốt, còn đứng ngấp nghé ở cửa chùa. Vậy mà…
TIỂU LỤC THẦN PHONG. Có một trường hợp này khá đặc biệt, một ni sư da rắng người Canada gốc Anh. Bà tu học và thọ giới theo Tịnh độ tông nhưng cũng học và hành cả thiền tông, nói như người mình thường nói là: thiền – tịnh song tu.
NI SƯ THUẦN BẠCH. Thơ và lời dạy của Liên Nguyệt như những đám mây, thăng hoa những tác phẩm gia dụng, ấm tách trà, và thổi tan hình chất khô cứng để đọng lại từng giọt bình an, từng giọt hạnh phúc. Thông điệp của Ni không phải là bộ sưu tập gốm sứ tự gán là “giáo pháp,” mà chỉ là đào, là mây, là màu đỏ lá thu, và tất cả qua đi và qua đi.
ANNE DUTTON / NGUYÊN GIÁC. Chiyono thường nhìn ngắm các ni sư xuyên qua các kẽ hở từ các tấm màn treo nơi lối vào cửa, và rồi trở về phòng cô, bắt chước bằng cách ngồi nhìn vào vách – nhưng chưa thấy ích lợi nào. Một hôm, Cô tới hỏi một ni sư trẻ. Cô nài nỉ, “Xin làm ơn dạy cho cốt tủy của pháp tọa thiền.”
ĐỒNG PHÚC. Con đường đi đến sự giác ngộ của Ni Sư đã cống hiến cho người đọc một câu chuyện tâm linh rất ly kỳ không thua một tiểu thuyết kể lại những chuyện phiêu liêu mạo hiểm của một người mẹ đơn thân nuôi con, một môn sinh, một diễn viên, và một cô đồng bóng.
ĐỒNG PHÚC. Lúc đó bà nghĩ rằng mình sẽ chết nếu không tìm ra được một con đường thoát ra khỏi những khổ đau đang đè nặng trên đôi vai. Bà nghĩ đến việc học thiền, tin rằng đó là cách duy nhất bà có thể dùng để tự cứu mình. Thế rồi trong một giấc mơ, bà nghe tiếng tụng kinh êm dịu của Đức Phật.
BEATA GRANT. Thời ấy, chuyện phụ nữ xuất gia cũng là chuyện thường tình, đặc biệt đối với những phụ nữ góa bụa hay gia đình rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Nhưng chuyện nổi bật ở đây là một phụ nữ có thể trở thành một thiền sư lỗi lạc được mọi người ngưỡng phục.
HT KIM TRIỆU. Một buổi chiều, tôi đến thăm Bà nơi nhà tri khách của viện đại học, lúc ấy Bà mới vừa xả thiền. Diện mạo của Bà tràn đầy từ bi, và có điều gì đáng kính phục toát ra một cách tự nhiên từ oai nghi của Bà. Tôi nhẹ nhàng nói chuyện với Bà bằng tiếng Hindi.
HOÀNG MAI ĐẠT. Đó là một cái vali bình thường, được cột thêm một rẻo vải nhỏ màu vàng ở quai cầm. Trong những cuộc du hành khắp nước Mỹ để hoằng pháp ở những ngôi chùa ni bất kể đường xa dịu vợi hay quê mùa hẻo lánh, hành lý của Thầy luôn được kéo theo với mảnh vải vàng làm dấu để dễ nhận ra giữa khối vali, thùng giấy hỗn tạp ở phi trường cũng như trạm xe buýt, theo lời Thầy giải thích.
THÍCH NỮ HƯƠNG NHŨ. Với kiến thức Phật học và thế học uyên thâm, Ni Trưởng Trí Hải đặc biệt có uy tín trong lĩnh vực văn học Phật giáo với nhiều công trình nghiên cứu, trước tác và dịch thuật có giá trị. Với tài hoa sẵn có, cộng với sự tinh tế trong việc chọn lựa tác phẩm, Ni Trưởng đã biến việc dịch thuật thành nguồn vui và niềm hạnh phúc lớn lao cho cuộc đời.
SƯ BÀ HẢI TRIỀU ÂM. Kiếp sống phù du, cảnh vốn mây bèo, trí tuệ non cạn, tâm phàm khó gột. Giơ tay cất bước tội đã ngập đầu, ác đạo trầm luân dễ vào mà khó ra. Cho nên ta phải dự chọn một nơi có đủ minh sư thiện hữu để rời thân ngũ ấm này, chúng ta đủ duyên tiếp nối công phu.
NI CHÚNG CHÙA DƯỢC SƯ ghi chép Sư Trưởng pháp húy Hải Triều Âm, tự Đại Thành, hiệu Bác Tế Từ Hòa, thế danh Nguyễn Thị Ni, sinh năm 1920 tại tỉnh Hà Đông, nay thuộc Hà Nội. Thân phụ là một công chức người Pháp, cụ ông Etienne Catallan. Thân mẫu là một y sĩ người Việt, cụ bà Nguyễn Thị Đắc. Vì thế …
Bài THÍCH NỮ TRÍ HẢI Thông thường, nói đến phụ nữ, người ta nghĩ ngay đến những phong trào đòi bình quyền, đòi quyền sống, đến những quan niệm kỳ thị nam nữ, những ý kiến ủng hộ hay chống đối trước những quan niệm ấy, chia ra hai phe rõ rệt mà người bênh vực sự kỳ thị đa số là phái nam, và …
“Loài vật nó có linh tính, trực giác, hiểu biết nhưng đời sống của nó nhiều sự vất vả, nhọc nhằn nhiều chướng ngại. Cho nên, đối với loài người chúng ta thương một phần, mà đối với loài vật chúng ta phải thương gấp năm, gấp mười.”
Chúng ta không có được cái tuệ giác và cái vô úy của thầy Quảng Độ. Lịch sử sẽ phê phán chúng ta như thế nào? Bằng đức vô úy lớn lao, thầy Quảng Độ đã cứu chuộc được cho tất cả chúng ta. Có thầy Quảng Độ ta mới dám ngửa mặt lên nhìn người và mới dám nhìn thẳng vào con mắt của con cháu chúng ta.
Bài NHỊ TƯỜNG Năm 2018 Sư Chánh Thân (Bhikkhu Indacanda) về Việt Nam. Trong hành trang, Sư có mang theo hai tập Kinh in vội vàng, Đại Diễn Giải và Tiểu Diễn Giải (Niddesa). Hai tập kinh này lúc đó đã dịch xong nhưng chưa được in chính thức, vì vẫn còn cần rà soát điều chỉnh một số vấn đề kỹ thuật. Tôi nghĩ …
Bài TỲ KHEO BỬU CHÁNH Sáng nay lúc 4g bàng hoàng khi biết tin Hòa Thượng Giác Chánh trưởng lão cao tăng, giáo phẩm hộ pháp Phật Giáo Nam Tông Việt Nam, trụ trì chùa Bửu Đức viên tịch, một niềm tiếc thương không thể nào tả nổi. Một chiếc thuyền từ đã tách bến ra khơi, một ngôi sao của Phật Giáo Nam Tông …
Bài TUẤN KHANH Hình DUYÊN GIÁC NGỘ/ Facebook Hòa Thượng Thích Thanh Tịnh viên tịch ngày 30-1-2020, mang theo mình một phần lịch sử của Phật giáo chân chính Việt Nam, cũng như mang theo một phần đời biểu trưng cho rất nhiều người, trước một bước ngoặt trầm luân của người dân miền Nam Việt Nam. Tại ngôi chùa Phước Bửu tại Bà Rịa …
TIỂU LỤC THẦN PHONG. Ở đây nhà cách nhà cả mấy dặm đường, tuyết mênh mông bao la, dân địa phương chưa biết đến Phật pháp thì nói gì đến đặt bát, ấy là chưa kể việc có nhiều người không thích, luật pháp và phong tục địa phương không cho phép… Bởi vậy mấy ngày nay chẳng có gì để ăn cả.
HOÀNG MAI ĐẠT. tư gia khác ở chung quanh, với sân cỏ, cây xanh được chăm sóc và một hai chiếc xe đậu trước garage. Không có một dấu hiệu nổi bật nào cho thấy cơ ngơi này thật ra lại khác với các căn nhà trong cùng khu phố. Mái nhà đó chính là Trang Nghiêm Tịnh Độ Đạo Tràng, một nơi chuyên tu pháp môn Niệm Phật mà chúng tôi may mắn được biết tới.
Giữa cuộc sống vật chất này mà có một vị sư không ngó đến facebook, không cần wifi và trèo lên nơi thâm sơn cùng cốc để tu hành, không biết là trốn tâm hay trốn tình. Đạo nghiệp ắt phải vững mạnh lắm mới có thể sống một mình tu tập như thế.
Không nghe vợ nói chuyện thầy trụ trì đẹp trai, cũng không nói mập ốm như thế nào, nên tôi tưởng thầy Thích Thường Tịnh là một người hơi đẫy đà, mập phúc hậu như mấy người chuyên nấu ăn. Ai dè thầy này cao ráo, mảnh khảnh, lại có vẻ dẻo dai, ánh mắt hiền hậu chân tình.
PHÚC QUỲNH. “Khi mà mình đã bước chân vào đạo, hồi nhỏ thì cái cuộc sống cũng như cái hướng đi của mình nó khác. Còn bây giờ, trải qua năm tháng, thì vấn đề tu hành cũng như cái đường hướng mình hướng tới thì nó lại khác. Nhưng mà theo bản thân của cô thì cứ một lòng một dạ mà hướng về đạo pháp thì cô nghĩ rất là nhiệm mầu.”
“Cô từ Santa Ana dọn về Bolsa để giao hàng bán cho gần. Vì ở Santa Ana 3 giờ sáng thức dậy nấu, lái xe xuống dưới vùng này để giao cô bị buồn ngủ quá, phải vả mặt chát chát cho tỉnh ngủ.” Cô vừa nói vừa ra điệu bộ tát tay vào hai bên mặt trong khi mắt không quên theo dõi mấy người Mễ đang làm việc.
Ngài Quán Thế Âm là ai mà “linh” đến như vậy? Ngài thể hiện phương tiện cứu khổ như thế nào? Để biết rõ hơn, để cảm nhận được nhiều cho chính bản thân, nên tôi quyết định đến tận Thiền Viện Chân Nguyên và tìm hiểu ở vị thầy viện chủ.
Sư Tuệ Nhân đã quỳ đảnh lễ Hòa Thượng Thích Bửu Đức khi về đến Chùa Hương Đạo, và Sư đã khóc dưới chân Thầy làm mọi người chứng kiến vừa cảm động và vừa kính mến Sư. Hành động của Sư Tuệ Nhân diễn ra như trong một chuyện cổ tích đẹp về tình nghĩa Thầy-Trò mà đã từ lâu vắng bóng trong thời đại hiện nay.
Sư Paññākāra chào đời năm 1981 tại Đắk Lắk, Việt Nam. Sư di cư sang Mỹ năm 1997, tốt nghiệp trường đại học University of Texas tại Arlington. Sau đó Sư làm kỹ sư điện toán tại hãng Motorola. Vào năm 2007, Sư quyết định chọn một con đường khác cho cuộc đời. Đó là đi tu.
Có những bậc cao tăng Phật giáo để lại sách vở. Và cũng có những vị thầy để lại một thứ mong manh, quý giá hơn nhiều: một dòng truyền thừa sống động về sự tu hành. Ngài Hư Vân thuộc về nhóm thứ hai đó. Ngài không chỉ là một nhân vật lịch sử. Ngài là một dòng chảy trong dòng sông Phật pháp vẫn đang tiếp tục chuyển động.
Bằng trí tuệ siêu thoát và tâm đại bi vô biên ấy mà Thầy đã sống cuộc đời nghệ sĩ và nhà tu một cách dung thông vô ngại. Ở nơi Thầy, nghệ sĩ và nhà tu không phải hai, không phải khác. Đó chỉ là hai diệu dụng trong một con người ưu việt và thoát tục. Nhân lễ Đại Tường tưởng niệm 2 năm sau ngày Thầy viên tịch, xin viết những dòng chữ này để tỏ bày lòng tri ân sâu xa của một người học trò đã từng thọ ơn giáo dưỡng của Thầy.
Đôi bàn tay run run theo nhịp gió, mẹ lần từng đường kim mũi chỉ, những mong kịp sớm mai có bộ quần áo lành lặn trong lễ thế phát xuất gia của con mình. Chợt thấy đêm dài như nỗi nhớ hằn sâu vào vũng buồn nơi mắt mẹ, đôi mắt thầm lặng đợi chờ và dõi theo bước đi của con suốt cả chặng đường đời. Cả thập kỷ trôi qua mà mỗi lần nhớ lại đôi mắt ấy, trái tim tôi vẫn khắc khoải rưng rưng như những ngày đầu xa quê theo thầy học đạo.
ĐỒNG PHÚC. Thầy Nyogen Senzaki thường giảng với các học trò của ông rằng mục đích của Phật giáo và tọa thiền đều là để nhận ra rằng “ngay từ đầu chúng ta đều là Phật, vì tâm trí cũng như thân thể của chúng ta không gì khác ngoài Pháp thân, thể tánh thực sự của Đức Phật, với ánh sáng vô lượng vô biên. Nhưng chúng ta lại có ảo tưởng thấy mình trong những tế bào nhỏ của bản ngã.”
Bao nhiêu lý tưởng, ước nguyện trong lòng chỉ có thể vỏn vẹn trong vài chữ: ‘Thưa Thầy… cho con… tu’. Tuy là một đứa nói nhiều, nhưng trong giờ phút thiêng liêng ấy, con chỉ biết cuối đầu để cho những giọt nước mắt mặc tình tuông rơi.
Vào thời bấy giờ tăng sĩ sống cao sang như những quý phái. Ngài thì ăn mặc thô sơ, sống lang thang trên khắp phố phường. Chính cuộc sống bình dị giản đơn của Ngài mà rất dễ gần gũi với mọi hạng người bình dân trong xã hội, Ngài tùy duyên giáo hóa mọi người quy hướng Tam Bảo học Phật pháp. Họ đã say sưa nghe lời giáo huấn của Ngài một cách tự phát.
Nhà Phật có hai cách tính tuổi đạo: Một là tính từ ngày vào chùa, từ giả gia đình, cuộc đời trần thế, xuất gia, xuống tóc, làm chú điệu học đạo, nếp sống thánh hiền, ở trong chốn thiền môn. Hai là tính từ ngày thọ giới cụ túc Tỳ-kheo hay Tỳ-kheo-ni.
TUỆ HOAN. Người ta mến kính thầy, đó không phải là sự u mê hay cuồng tín. Mà đó là do sự trong sáng của một tu sỹ, quyết học Phật tròn tâm trọn xác, xả ly hoàn toàn. Với thầy, Phật pháp trở nên đơn giản dễ hiểu, như câu nói thường trực của thầy cho đại chúng: ĂN CHAY, GIỮ GIỚI, LÀM LÀNH.
Câu chuyện này cho thấy một góc khuất của đời thầy. Khi nghe tới đây, mình chợt hiểu vì sao thầy lại phát tâm nguyện tu hành. Và mình cũng hiểu khi thầy dũng cảm nhận về nuôi dưỡng, ban đầu là vài em nhỏ, sau đó tới 30 em, và nay là 70 em… là xuất phát từ sự đồng cảm của một con người, một tu sĩ đã có tuổi thơ đầy gian nan và cơ cực trong những năm tháng hậu chiến.
Bài học của Thầy Minh Đạo không hề mới. Nó đã và mãi mãi tồn tại trong thế giới mà người ta không biết trân quý gương lành và đạo đức. […] Tạ ơn Chúa, qua những thăng trầm của cuộc đời, vị linh mục Công Giáo trở thành người bạn tu bên Phật Giáo. Tất cả đều đi tìm cho mình một con đường giải thoát theo niềm tin của mình.
THÍCH NỮ TỊNH NGHIÊM. Bạn đã đến và tiếp thêm cho tôi hiểu được và thẩm thấu tình người, giúp tôi có nhiều niềm hy vọng trong tương lai. bạn cũng tìm hiểu và học hỏi thiền và giáo lý Phật Giáo từ tôi, tôi cũng tìm hiểu văn hoá và tôn giáo của bạn. Và tôi đã nói với bạn: không phân biệt tôn giáo, màu da, sắc tộc trong dòng máu cùng đỏ. Tình người luôn là như vậy.
Từ lâu nay ông chưa từng nhận là tu sĩ và bản thân cũng “cảm thấy chưa xứng đáng làm tu sĩ bởi đạo đức của mình chưa đạt đến cảnh giới đó.”
Nếu gặp ở một quãng vắng không có ai quấy rầy, chắc tôi sẽ xin được đảnh lễ ông, nhưng nhìn đoàn người đen đỏ vây kín, bất giác thấy ái ngại và thương ông. Tôi đoán, với tình hình này, có lẽ không lâu nữa sư Minh Tuệ phải chọn một lối khác, ví dụ như ẩn tu.
AJAAN DUN ATULO. “Đức Phật để cho thọ uẩn của Ngài chấm dứt trong trạng thái tỉnh thức của tâm, chuỗi tâm thức bình thường của con người, hoàn toàn với chánh niệm và tỉnh giác, không có trạng thái tâm nào khác tới làm tâm bị che kín hay làm lầm lẫn chút nào. Đó là tâm trọn vẹn trong trạng thái của nó. Quý vị có thể gọi đó là tánh không vĩ đại, hay cái vũ trụ nguyên thủy, hay Niết bàn, tùy thích. Đó là trạng thái mà tôi đã luyện tập trước giờ để đạt được.”
NGUYỄN THỊNH. Hôm nay gặp khi thầy từ Lạng sơn về tới Cầu Long Biên, trên đường thầy tới Quốc Lộ 1 để đi về Nha Trang lại. Hành trang của thầy là cái miệng luôn cười, là đôi chân trần mòn sạm, thầy có một cái bình bát chế từ lõi nồi cơm điện, kim chỉ và mấy miếng vải bố nhặt được để khi nghỉ đắp thêm vào y phục…
THÍCH NGUYÊN NGUYỆN. Cư Sĩ Sunanda đã giữ nhiều chức vụ trong Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam đến năm 1975. Sau đó Cư Sĩ định cư tại Hoa Kỳ, tiếp tục đóng góp nhiều Phật Sự cho Phật Giáo Hoa Kỳ trong thời kỳ phôi thai. Cư Sĩ Sunanada Phạm Kim Khánh là một trong 12 thành viên sáng lập Chùa Cổ Lâm, Seattle, tiểu bang Washington.
Sư Cô Trí Thuận muốn đi Phi Châu để giúp đỡ những người nghèo khổ, nhưng nhân duyên đưa đẩy Sư Cô Trí Thuận phát nguyện đến Ấn Độ do sự chỉ định của Hòa Thượng Thích Huyền Vi với sự nghiệp hoằng pháp của Giáo Hội Phật Giáo Linh Sơn Thế Giới.
Thầy Linh Quang: “Mười một năm thì tôi xây gần xong hết rồi. Dự trù năm 2007 khánh thành thì cuối năm 2006 tôi bị nạn (cười nhẹ). Lúc đó chùa đã có chánh điện, có hết, xong xuôi hết rồi. Phật thì chưa đem về thôi.”
Vào trong sân, tôi đi loanh quanh một hồi giữa những tòa nhà vắng lặng, thỉnh thoảng mới gặp một vài bác lớn tuổi, mà các bác lại không dám đến gần vì sợ bị lây dịch. Cuối cùng tôi cũng tìm ra số phòng ở tòa nhà G. Phòng của thầy Thạnh nằm gần cuối hành lang. Thầy mở cửa, tiếp tôi trong bộ áo màu đỏ sậm của Phật giáo Tây Tạng.
HOÀNG MAI ĐẠT. Buổi sáng hôm đó tôi đến chợ khá sớm, trước giờ mở cửa và chắc chắn trước cả Sư. Nếu có đủ duyên thì Sư sẽ cho mình hỏi chuyện, còn không thì thôi, tôi tư lự trong lúc ngồi trong xe chờ Sư xuất hiện. Gần 9 giờ Sư đến trong một chiếc xe cũng màu đỏ như màu áo của Sư, nhưng cũ, rất cũ, đắp vá với sơn không hợp màu ở cốp phía sau. Tôi đến gần lúc Sư mở cốp, chắp tay chào Sư “Mô Phật!” Sư cũng chào lại “Mô Phật” với giọng ôn tồn của người miền Nam.
DOÃN HƯNG. Tôi được một vị thầy sửa tư thế khi ngồi thiền; chỉ cách dở bàn chân lên, đặt bàn chân xuống đất chậm rãi khi đi thiền hành. Đó cũng là lần đầu tiên tôi có được cảm giác an lạc nhờ vào thực tập chánh niệm.
Thầy có một cái độc chiêu: thầy dạy học hay dịch kinh cả đời chỉ trên cái ghế bố. Thức ăn của thầy gồm có bốn món như sau: bánh tráng, dưa hấu, đu đủ, miến. Suốt đời chỉ ăn mấy cái đó thôi, thức ăn khác ăn không được. Điều đặc biệt là ngài tịch năm 71 tuổi, răng trắng như ngọc, đều như bắp, răng đẹp cực kỳ, lạ há. Bàn chải đánh răng thì ngài phải xài loại cứng nhất.
Sự nghiệp đạo pháp của Ngài vô cùng to lớn. Nhất là Ngài đã dành hết đời mình để phiên dịch trọn Tạng Vi Diệu pháp (Luận Tạng Pālī). Qua công hạnh này, Ngài là một ngôi sao mà càng nhìn hàng Phật tử chúng ta càng thấy sáng hơn.
Hòa Thượng Nguyên Siêu viết: “Sư Bà đã thật sự dấn thân vào đời ác năm trược để hóa độ mọi người, làm lợi ích cho tha nhân mà không cầu mong chóng thành quả Thánh. Sư Bà chỉ một lòng lo chấn chỉnh Ni chúng, thành lập nhiều Ni Viện từ Huế vào Nam để tạo thành sự sinh hoạt đồng bộ với chúng Tăng.”
ĐỒNG PHÚC. Con đường đạo đã trải qua những nghi vấn, những khổ đau và niềm vui đầy đạo vị. Tôi xem việc hoằng pháp của tôi là một đóng góp nhỏ nhoi cho sự an lạc của tất cả các chúng sanh.
Ba năm ăn rau không muối, uống nước lã, thân xác người con trai chỉ còn da bọc xương, nhưng ông vẫn tính tấn thiền định. Hôm kia, có lẽ do máu huyết khô cạn dần, cơ thể đã quá suy kiệt, sự sống chỉ còn thoi thóp, ông không còn đủ sức tọa thiền nữa. Vận dụng ý chí, duy trì chánh niệm, ông bỏ oai nghi ngồi quay sang oai nghi nằm.
HOÀNG MAI ĐẠT. Hai đàng tuy sống cùng một khu vực nhưng ở hai chốn khác nhau. Thầy là người tu hành, dường như chỉ làm bạn với lời kinh tiếng kệ, gióng tiếng chuông ngân vang mang niềm an lạc đến cho chúng sanh, còn tôi, kẻ bôn ba giữa chợ đời, mượn con chữ, cái viết để lội qua chốn thị phi kiếm sống độ nhật, một câu kinh cũng chưa thông suốt, còn đứng ngấp nghé ở cửa chùa. Vậy mà…
TIỂU LỤC THẦN PHONG. Có một trường hợp này khá đặc biệt, một ni sư da rắng người Canada gốc Anh. Bà tu học và thọ giới theo Tịnh độ tông nhưng cũng học và hành cả thiền tông, nói như người mình thường nói là: thiền – tịnh song tu.
NI SƯ THUẦN BẠCH. Thơ và lời dạy của Liên Nguyệt như những đám mây, thăng hoa những tác phẩm gia dụng, ấm tách trà, và thổi tan hình chất khô cứng để đọng lại từng giọt bình an, từng giọt hạnh phúc. Thông điệp của Ni không phải là bộ sưu tập gốm sứ tự gán là “giáo pháp,” mà chỉ là đào, là mây, là màu đỏ lá thu, và tất cả qua đi và qua đi.
ANNE DUTTON / NGUYÊN GIÁC. Chiyono thường nhìn ngắm các ni sư xuyên qua các kẽ hở từ các tấm màn treo nơi lối vào cửa, và rồi trở về phòng cô, bắt chước bằng cách ngồi nhìn vào vách – nhưng chưa thấy ích lợi nào. Một hôm, Cô tới hỏi một ni sư trẻ. Cô nài nỉ, “Xin làm ơn dạy cho cốt tủy của pháp tọa thiền.”
ĐỒNG PHÚC. Con đường đi đến sự giác ngộ của Ni Sư đã cống hiến cho người đọc một câu chuyện tâm linh rất ly kỳ không thua một tiểu thuyết kể lại những chuyện phiêu liêu mạo hiểm của một người mẹ đơn thân nuôi con, một môn sinh, một diễn viên, và một cô đồng bóng.
ĐỒNG PHÚC. Lúc đó bà nghĩ rằng mình sẽ chết nếu không tìm ra được một con đường thoát ra khỏi những khổ đau đang đè nặng trên đôi vai. Bà nghĩ đến việc học thiền, tin rằng đó là cách duy nhất bà có thể dùng để tự cứu mình. Thế rồi trong một giấc mơ, bà nghe tiếng tụng kinh êm dịu của Đức Phật.
BEATA GRANT. Thời ấy, chuyện phụ nữ xuất gia cũng là chuyện thường tình, đặc biệt đối với những phụ nữ góa bụa hay gia đình rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Nhưng chuyện nổi bật ở đây là một phụ nữ có thể trở thành một thiền sư lỗi lạc được mọi người ngưỡng phục.
HT KIM TRIỆU. Một buổi chiều, tôi đến thăm Bà nơi nhà tri khách của viện đại học, lúc ấy Bà mới vừa xả thiền. Diện mạo của Bà tràn đầy từ bi, và có điều gì đáng kính phục toát ra một cách tự nhiên từ oai nghi của Bà. Tôi nhẹ nhàng nói chuyện với Bà bằng tiếng Hindi.
HOÀNG MAI ĐẠT. Đó là một cái vali bình thường, được cột thêm một rẻo vải nhỏ màu vàng ở quai cầm. Trong những cuộc du hành khắp nước Mỹ để hoằng pháp ở những ngôi chùa ni bất kể đường xa dịu vợi hay quê mùa hẻo lánh, hành lý của Thầy luôn được kéo theo với mảnh vải vàng làm dấu để dễ nhận ra giữa khối vali, thùng giấy hỗn tạp ở phi trường cũng như trạm xe buýt, theo lời Thầy giải thích.
THÍCH NỮ HƯƠNG NHŨ. Với kiến thức Phật học và thế học uyên thâm, Ni Trưởng Trí Hải đặc biệt có uy tín trong lĩnh vực văn học Phật giáo với nhiều công trình nghiên cứu, trước tác và dịch thuật có giá trị. Với tài hoa sẵn có, cộng với sự tinh tế trong việc chọn lựa tác phẩm, Ni Trưởng đã biến việc dịch thuật thành nguồn vui và niềm hạnh phúc lớn lao cho cuộc đời.
SƯ BÀ HẢI TRIỀU ÂM. Kiếp sống phù du, cảnh vốn mây bèo, trí tuệ non cạn, tâm phàm khó gột. Giơ tay cất bước tội đã ngập đầu, ác đạo trầm luân dễ vào mà khó ra. Cho nên ta phải dự chọn một nơi có đủ minh sư thiện hữu để rời thân ngũ ấm này, chúng ta đủ duyên tiếp nối công phu.
NI CHÚNG CHÙA DƯỢC SƯ ghi chép Sư Trưởng pháp húy Hải Triều Âm, tự Đại Thành, hiệu Bác Tế Từ Hòa, thế danh Nguyễn Thị Ni, sinh năm 1920 tại tỉnh Hà Đông, nay thuộc Hà Nội. Thân phụ là một công chức người Pháp, cụ ông Etienne Catallan. Thân mẫu là một y sĩ người Việt, cụ bà Nguyễn Thị Đắc. Vì thế …
Bài THÍCH NỮ TRÍ HẢI Thông thường, nói đến phụ nữ, người ta nghĩ ngay đến những phong trào đòi bình quyền, đòi quyền sống, đến những quan niệm kỳ thị nam nữ, những ý kiến ủng hộ hay chống đối trước những quan niệm ấy, chia ra hai phe rõ rệt mà người bênh vực sự kỳ thị đa số là phái nam, và …
“Loài vật nó có linh tính, trực giác, hiểu biết nhưng đời sống của nó nhiều sự vất vả, nhọc nhằn nhiều chướng ngại. Cho nên, đối với loài người chúng ta thương một phần, mà đối với loài vật chúng ta phải thương gấp năm, gấp mười.”
Chúng ta không có được cái tuệ giác và cái vô úy của thầy Quảng Độ. Lịch sử sẽ phê phán chúng ta như thế nào? Bằng đức vô úy lớn lao, thầy Quảng Độ đã cứu chuộc được cho tất cả chúng ta. Có thầy Quảng Độ ta mới dám ngửa mặt lên nhìn người và mới dám nhìn thẳng vào con mắt của con cháu chúng ta.
Bài NHỊ TƯỜNG Năm 2018 Sư Chánh Thân (Bhikkhu Indacanda) về Việt Nam. Trong hành trang, Sư có mang theo hai tập Kinh in vội vàng, Đại Diễn Giải và Tiểu Diễn Giải (Niddesa). Hai tập kinh này lúc đó đã dịch xong nhưng chưa được in chính thức, vì vẫn còn cần rà soát điều chỉnh một số vấn đề kỹ thuật. Tôi nghĩ …
Bài TỲ KHEO BỬU CHÁNH Sáng nay lúc 4g bàng hoàng khi biết tin Hòa Thượng Giác Chánh trưởng lão cao tăng, giáo phẩm hộ pháp Phật Giáo Nam Tông Việt Nam, trụ trì chùa Bửu Đức viên tịch, một niềm tiếc thương không thể nào tả nổi. Một chiếc thuyền từ đã tách bến ra khơi, một ngôi sao của Phật Giáo Nam Tông …
Bài TUẤN KHANH Hình DUYÊN GIÁC NGỘ/ Facebook Hòa Thượng Thích Thanh Tịnh viên tịch ngày 30-1-2020, mang theo mình một phần lịch sử của Phật giáo chân chính Việt Nam, cũng như mang theo một phần đời biểu trưng cho rất nhiều người, trước một bước ngoặt trầm luân của người dân miền Nam Việt Nam. Tại ngôi chùa Phước Bửu tại Bà Rịa …
TIỂU LỤC THẦN PHONG. Ở đây nhà cách nhà cả mấy dặm đường, tuyết mênh mông bao la, dân địa phương chưa biết đến Phật pháp thì nói gì đến đặt bát, ấy là chưa kể việc có nhiều người không thích, luật pháp và phong tục địa phương không cho phép… Bởi vậy mấy ngày nay chẳng có gì để ăn cả.
HOÀNG MAI ĐẠT. tư gia khác ở chung quanh, với sân cỏ, cây xanh được chăm sóc và một hai chiếc xe đậu trước garage. Không có một dấu hiệu nổi bật nào cho thấy cơ ngơi này thật ra lại khác với các căn nhà trong cùng khu phố. Mái nhà đó chính là Trang Nghiêm Tịnh Độ Đạo Tràng, một nơi chuyên tu pháp môn Niệm Phật mà chúng tôi may mắn được biết tới.
Giữa cuộc sống vật chất này mà có một vị sư không ngó đến facebook, không cần wifi và trèo lên nơi thâm sơn cùng cốc để tu hành, không biết là trốn tâm hay trốn tình. Đạo nghiệp ắt phải vững mạnh lắm mới có thể sống một mình tu tập như thế.
Không nghe vợ nói chuyện thầy trụ trì đẹp trai, cũng không nói mập ốm như thế nào, nên tôi tưởng thầy Thích Thường Tịnh là một người hơi đẫy đà, mập phúc hậu như mấy người chuyên nấu ăn. Ai dè thầy này cao ráo, mảnh khảnh, lại có vẻ dẻo dai, ánh mắt hiền hậu chân tình.
PHÚC QUỲNH. “Khi mà mình đã bước chân vào đạo, hồi nhỏ thì cái cuộc sống cũng như cái hướng đi của mình nó khác. Còn bây giờ, trải qua năm tháng, thì vấn đề tu hành cũng như cái đường hướng mình hướng tới thì nó lại khác. Nhưng mà theo bản thân của cô thì cứ một lòng một dạ mà hướng về đạo pháp thì cô nghĩ rất là nhiệm mầu.”
“Cô từ Santa Ana dọn về Bolsa để giao hàng bán cho gần. Vì ở Santa Ana 3 giờ sáng thức dậy nấu, lái xe xuống dưới vùng này để giao cô bị buồn ngủ quá, phải vả mặt chát chát cho tỉnh ngủ.” Cô vừa nói vừa ra điệu bộ tát tay vào hai bên mặt trong khi mắt không quên theo dõi mấy người Mễ đang làm việc.
Ngài Quán Thế Âm là ai mà “linh” đến như vậy? Ngài thể hiện phương tiện cứu khổ như thế nào? Để biết rõ hơn, để cảm nhận được nhiều cho chính bản thân, nên tôi quyết định đến tận Thiền Viện Chân Nguyên và tìm hiểu ở vị thầy viện chủ.