Bài THÍCH NHUẬN HÙNG

Thu về lại chuyển mình hoa lá
Mẹ có nghe tâm sự gì không?
Đóa hoa biển tâm tình sóng biển
Mẹ của tôi. Tình quá mênh mông

Cứ mỗi độ Thu về man mác
Gió hắt hiu chuyên chở tình người
Trong tất cả chuyện tình huyền diệu
Tình mẹ tôi, hoa nổ thắm tươi…
(Chiều Thu, thi sĩ Thanh Trí Cao)

Nói đến mùa Thu là có cả bầu trời man mác, mùa của đất trời, mùa lá rụng mang bao hoài niệm, thương nhớ. Nhớ những gì ký ức hằng ghi, những nỗi niềm tủi phận phân ly, những khi đói khổ trời Thu.

Có những buổi chiều bầu trời Thu u thảm dưới mái hiên xưa. Vài chiếc lá vàng rơi lác đác, hắt hiu cảnh tượng chao nghiêng trong gió, ký ức lạc đường về chốn cũ. Trời kia lãng đãng khói sương mây. Xa xa, tiếng chuông chùa ngân nga vọng lại, bỗng chốc chìm nghỉm, tịch mịch, mênh mang. Ngồi bên song cửa nhìn bóng tàn dương yếu nhạt dần. Trên bàn cũ kỹ chén trà đã nguội từ lâu, bỗng lòng văng vẳng nghe tiếng nao nao. À! Thì ra, nàng Thu cũng buồn ủ rũ như ta.

Có những nỗi buồn chẳng rõ từ đâu. Không hẳn vì một người đã mất, một cuộc tình đã cạn, hay một hứa hẹn không thành. Chỉ là lúc đó nhân gian vẫn rộn ràng, lòng chợt nghe một tiếng thở dài rất khẽ, như thể đã đi qua muôn dặm phong trần, đã gặp gỡ, chia lìa, đã vui, đã buồn mà vẫn chưa hiểu hết lòng mình.

Người đời thường hỏi: điều gì khiến một người đang cười bỗng hóa trầm mặc? Có lẽ chẳng ai biết. Bởi những vết thương sâu nhất thường không mang hình hài, những cuộc biệt ly đau nhất đôi khi chưa từng có lời từ biệt. Một người vẫn hiện diện giữa cuộc đời, vẫn nói, vẫn cười, vẫn đi qua tháng ngày, nhưng chẳng có gì đổi thay, họ chỉ riêng biết một mình, lòng họ đã khép cửa từ lâu.

Ta từng tưởng chỉ cần chân thành thì có thể giữ một người, chỉ cần thương đủ sâu thì duyên phận sẽ ngoảnh lại. Sau cùng mới hay, lòng người có những ngả đường không thể cưỡng cầu, duyên đến chẳng hẹn, duyên đi chẳng báo. Có người để thương, có người để nhớ, có người chỉ đi ngang một đoạn đời mà dư âm lưu lại đến tận những mùa Thu miên viễn.

Nếu không có những lần tan vỡ, liệu ta có hiểu được sự mong manh của sum vầy? Nếu chưa ở giữa một miền hoang vắng, liệu ta có biết quý một ánh đèn chờ, một tiếng hỏi han bình thường, một buổi chiều được ngồi yên mà lòng không vướng bận, tâm tư không quay cuồng?

Đời người như áng mây qua đỉnh núi. Khi tụ, tưởng là muôn đời; khi tan, chẳng để lại dấu vết nào ngoài khoảng trời xanh thẳm. Ta khổ vì muốn giữ điều vốn không thuộc về mình, đau vì mong thời gian dừng lại ở nơi lòng còn ấm áp. Nhưng lá đâu thể xanh mãi, trăng đâu thể tròn luôn, và những cuộc gặp gỡ nào rồi cũng phải trả về cho vô thường.

Chiều xuống sâu hơn. Ta rót chén trà mới, nghe hương thơm thoảng nhẹ. Ngoài hiên, một nhành cúc muộn vẫn âm thầm nở giữa gió lạnh. Chợt nhận ra, tàn phai chẳng phải là tận cùng; có những vẻ đẹp chỉ hiện ra khi mọi náo nhiệt đã lùi xa.

Thôi thì, điều đã mất xin để thành mây. Người đã xa xin gửi lại cho trời. Những điều chưa thể nguôi ngoai, cứ để thời gian chậm rãi đi cùng, chẳng cần ép lòng phải quên, cũng chẳng cần giả vờ đã bình yên.

Thu Về!
(Cửu điệp thu)

Mấy độ thu về lá nhẹ rơi
Tình  Thu chan chứa khắp phương trời
Ươm mầm ngắm cảnh trăng Thu hội
Tưới kiểng nhìn Thu gió nghiệp rơi
Thu tĩnh lòng trong hoa tuệ chiếu
Nước yên đạo sáng ánh Thu ngời
Thênh thang vạn nẻo Thu hoài cảm
Thu của muôn nơi gọi mời…!
Tu viện An Lạc, California
4:30 sáng ngày 3/10/ 2026
Trúc Nguyên – Thích Chúc Hiền

Mai này, khi nắng lại lên trên mái cũ, ta vẫn sẽ mở cửa đón gió. Không phải vì đời hết những cuộc chia ly, mà bởi lòng đã hiểu: sống là còn có thể bắt đầu, dù đôi lần tưởng như mọi điều đã khép.

Ngoài trời, lá thu vẫn rụng. Trong lòng, một khoảng trời vừa sáng. Và ta mỉm cười, nhẹ như người khách lữ hành sau bao năm phiêu bạt, cuối cùng cũng thôi hỏi đường về. Bởi hóa ra, nơi cần trở lại chưa hẳn là một chốn nào giữa nhân gian. Mà là chính lòng mình – sau những tháng năm đã cũ.

Kết lại, mùa Thu là mùa lá đổi màu, mang bao nhung nhớ ê hề! Cho ai!

 Thu đi để lại lá vàng
 Người đi để lại muôn vàn nhớ thương!!!

Lạ thay, có những điều tưởng đã quên, đến một chiều không hẹn lại trở về. Không làm lòng đau nữa, chỉ khiến ta im lặng lâu hơn thường lệ.

Ta rót thêm trà. Ngoài trời, một chiếc lá rơi xuống thềm, nhẹ đến nỗi không nghe thấy tiếng.

Có lẽ, những gì sâu nhất trong lòng người đều không có tiếng động. Im phăng phắc như nước hồ mùa Thu. Bởi thế, bao thi sĩ yêu mùa Thu. Cùng bao họa sĩ vẽ tranh hay họa cảnh mùa Thu. Xin cám ơn mùa Thu nhé! Thu buồn, Thu vui tùy cảm nhận của từng tao nhân mặc khách. Cảm hứng hay lãng đãng quên cả tháng ngày.

Santa Ana, California ngày 9/10/2026⧫