Ngày xưa có vị tỳ kheo
Cất am sườn núi cheo leo non ngàn
Lánh xa bụi bặm trần gian
Một lòng thiền định, đạo vàng chuyên tu
Nơi đây thanh tịnh bốn mùa
Trăng soi suối ngọc, gió lùa cửa không.
Dưới chân núi có con sông
Có đò đưa khách bềnh bồng sang ngang.
Mỗi lần có dịp hạ san
Để đi hóa độ xóm làng đó đây
Thời sư phải đáp đò này
Con đò độc nhất ngày ngày lại qua,
Lái đò là một lão bà
Tay chèo còn khỏe, tuy già vẫn vui.
*
Một hôm hành khách tới nơi
Ngạc nhiên nào thấy tăm hơi bà già
Thay vào là một dáng hoa
Một cô thiếu nữ mặn mà xinh tươi
Duyên nét mặt, đẹp nụ cười
Hỏi ra mới biết là người phương xa
Tới đây xin với lão bà
Trước là ở trọ, sau là tiếp tay
Giúp bà đưa khách sông này
Bà nhìn người đẹp nhận ngay chẳng từ.
*
Thế rồi trên bến sông xưa
Khách sang đò bỗng sớm trưa rộn ràng
Thăm sư, lễ Phật, viếng am
Ngắm phong cảnh đẹp thênh thang hữu tình
Ngắm thêm cô lái đò xinh
Dáng người yểu điệu, thân hình thướt tha
Khiến cá lặn, khiến chim sa,
Êm đềm tiếng ngọc, mặn mà lời hoa,
Mái chèo theo cánh tay ngà
Lướt trên mặt nước loang ra sóng vàng,
Sóng đưa hành khách sang ngang
Một vùng sông nước mơ màng thăng hoa.
*
Sáng nay sư phải đi xa
Khi sư xuống núi cũng qua đò này,
Tiền đò hành khách nơi đây
Sang sông chỉ phải trao tay một đồng,
Riêng sư khi trả tiền công
Cô đòi sư những hai đồng! Lạ thay!
Ngạc nhiên sư hỏi cô ngay:
“Sao tôi phải trả tiền này gấp đôi?”
Mỉm cười cô khẽ trả lời:
“Sang sông khách đáp đò tôi hàng ngày
Kẻ qua, người lại chốn đây
Nào đâu lạ lẫm như thầy hôm nay,
Thầy vừa đáp chuyến đò này
Lại luôn nhìn ngắm tôi ngay từ đầu
Nên thầy phải trả trước sau
Gấp đôi người khác cũng đâu lạ gì!”
Sợ lôi thôi, cãi làm chi
Sư đành vội trả phứt đi hai đồng.
Chiều về am, phải qua sông
Sư nào dám ngó bóng hồng xinh tươi
Xuống đò ngồi khuất xa rồi
Gầm đầu, cúi mặt xuống nơi lòng đò.
Đò trôi qua bến êm ru
Kỳ này chắc mẩm thầy tu hết phiền.
Nào ngờ khi khách trả tiền
Nhận xong cô lái đò liền cám ơn,
Riêng sư cô khẽ nói thầm:
“Xin thầy trả gấp bốn lần người ta!”
*
Ngạc nhiên sư hỏi cho ra:
“Tại sao buổi sáng tôi qua đò rồi
Cô đòi tôi trả gấp đôi
Nói rằng tôi lỗi vì ngồi ngắm cô,
Chiều nay suốt lúc qua đò
Tôi đâu liếc mắt nhìn cô chút nào
Lòng đò tôi cứ trông vào
Cô đòi gấp bốn! Tại sao lạ đời?”
Nghiêm trang cô lái trả lời:
“Sáng nay thầy chỉ nhìn nơi phía ngoài
Nhìn bằng cặp mắt thường thôi,
Chiều nay thầy lại nhìn tôi toàn phần
Không bằng mắt, mà bằng Tâm
Tâm nhìn khắp cả châu thân trong ngoài
Cớ sao thầy lại kêu nài
Lời tôi nói vậy có sai đâu nào!”
*
Sóng vàng chợt vỗ dạt dào
Sư nghe vừa dứt bỗng đâu bật cười
Hình như đã ngộ thêm rồi
Ngước trông sóng nước êm trôi dập dình
Quay nhìn cô lái đò xinh
Cô đà biến mất bóng hình còn đâu!
Kể từ ngày đó về sau
Chỉ còn bà lão bạc đầu mà thôi
Mái chèo bà lão ngược xuôi,
Con đò lờ lững đưa người sang sông.
*
Tâm Minh Ngô Tằng Giao
(thi hóa phỏng theo bản văn xuôi trong
Truyện Cổ Phật Giáo)
Photo: Quang Nguyen Vinh / Pexels

BÀI MỚI

• Từng Bước Chân An Lạc…/ Đỗ Hữu TâmJanuary 29, 2026
  Vô số người già, trẻ em, đàn ông, phụ nữ, người tàn tật trên xe lăn, cha mẹ với con nhỏ… gồm nhiều sắc dân, đứng hai bên đường hoặc đi theo sau các nhà sư. Đa số những người này trao những cành hoa, cầm những tấm bảng đề “Walk for Peace,” cầm những tấm hình họ vẽ đoàn bộ hành, cúng dường nước uống, hoặc đi theo vẫy tay, chụp hình. Nhiều người chắp tay vái chào rất cung kính, có người quỳ xuống, cúi đầu đảnh lễ khi Tăng Đoàn đi qua. Có người xúc động, nghẹn ngào rơm rớm nước mắt, và cũng có người bật khóc nức nở thành tiếng.
• Thiền Sư Hư Vân, Một Dòng Pháp Sống Động/ Darren SimpsonJanuary 28, 2026
  Có những bậc cao tăng Phật giáo để lại sách vở. Và cũng có những vị thầy để lại một thứ mong manh, quý giá hơn nhiều: một dòng truyền thừa sống động về sự tu hành. Ngài Hư Vân thuộc về nhóm thứ hai đó. Ngài không chỉ là một nhân vật lịch sử. Ngài là một dòng chảy trong dòng sông Phật pháp vẫn đang tiếp tục chuyển động.
• Chùm Thơ Đường Luật Mừng Xuân Bính Ngọ 2026/ Thích Chúc HiềnJanuary 25, 2026
  Mừng Xuân khánh lộc an bình tỏa / Đón Tết hân thiền hạnh phúc khơi / Vững chãi thân nhàn xa bể đắm / Nơi nơi cảnh đẹp trải tình người..!
• Nên Nói Gì Với Người Sắp Chết/ Renshin BunceJanuary 21, 2026
  Ông háo hức muốn nghe những gì tôi nói. Ông rất già yếu, đã nằm liệt giường nhiều tháng, vì vậy tôi cảm thấy an tâm khi nói với ông rằng quan sát ​​cái chết cũng giống như quan sát ​​những ngọn đèn tắt dần trong một ngôi nhà lớn, từng cái đèn một, cho đến khi cả ngôi nhà hoàn toàn tối om.
• Đời Sống Tăng Đoàn Ở Nalanda Thế Kỷ 7: Tục Dùng Thìa Và Đũa/ Nguyễn Cung ThôngJanuary 19, 2026
  Phần này bàn về chương 16 trong cuốn Nam Hải Kí Quy Nội Pháp Truyện của pháp sư Nghĩa Tịnh. Chương này chỉ có 93 chữ, không kể tựa đề gồm bốn chữ là Thỉ Trợ Hợp Phủ (tạm dịch/NCT: tục dùng thìa và đũa). Tuy rất ngắn nhưng lại có nhiều thông tin sâu sắc về đời sống tăng đoàn Phật giáo, tập tục của Ấn Độ và Trung Hoa vào TK 7.