Ngày xưa có vị tỳ kheo
Cất am sườn núi cheo leo non ngàn
Lánh xa bụi bặm trần gian
Một lòng thiền định, đạo vàng chuyên tu
Nơi đây thanh tịnh bốn mùa
Trăng soi suối ngọc, gió lùa cửa không.
Dưới chân núi có con sông
Có đò đưa khách bềnh bồng sang ngang.
Mỗi lần có dịp hạ san
Để đi hóa độ xóm làng đó đây
Thời sư phải đáp đò này
Con đò độc nhất ngày ngày lại qua,
Lái đò là một lão bà
Tay chèo còn khỏe, tuy già vẫn vui.
*
Một hôm hành khách tới nơi
Ngạc nhiên nào thấy tăm hơi bà già
Thay vào là một dáng hoa
Một cô thiếu nữ mặn mà xinh tươi
Duyên nét mặt, đẹp nụ cười
Hỏi ra mới biết là người phương xa
Tới đây xin với lão bà
Trước là ở trọ, sau là tiếp tay
Giúp bà đưa khách sông này
Bà nhìn người đẹp nhận ngay chẳng từ.
*
Thế rồi trên bến sông xưa
Khách sang đò bỗng sớm trưa rộn ràng
Thăm sư, lễ Phật, viếng am
Ngắm phong cảnh đẹp thênh thang hữu tình
Ngắm thêm cô lái đò xinh
Dáng người yểu điệu, thân hình thướt tha
Khiến cá lặn, khiến chim sa,
Êm đềm tiếng ngọc, mặn mà lời hoa,
Mái chèo theo cánh tay ngà
Lướt trên mặt nước loang ra sóng vàng,
Sóng đưa hành khách sang ngang
Một vùng sông nước mơ màng thăng hoa.
*
Sáng nay sư phải đi xa
Khi sư xuống núi cũng qua đò này,
Tiền đò hành khách nơi đây
Sang sông chỉ phải trao tay một đồng,
Riêng sư khi trả tiền công
Cô đòi sư những hai đồng! Lạ thay!
Ngạc nhiên sư hỏi cô ngay:
“Sao tôi phải trả tiền này gấp đôi?”
Mỉm cười cô khẽ trả lời:
“Sang sông khách đáp đò tôi hàng ngày
Kẻ qua, người lại chốn đây
Nào đâu lạ lẫm như thầy hôm nay,
Thầy vừa đáp chuyến đò này
Lại luôn nhìn ngắm tôi ngay từ đầu
Nên thầy phải trả trước sau
Gấp đôi người khác cũng đâu lạ gì!”
Sợ lôi thôi, cãi làm chi
Sư đành vội trả phứt đi hai đồng.
Chiều về am, phải qua sông
Sư nào dám ngó bóng hồng xinh tươi
Xuống đò ngồi khuất xa rồi
Gầm đầu, cúi mặt xuống nơi lòng đò.
Đò trôi qua bến êm ru
Kỳ này chắc mẩm thầy tu hết phiền.
Nào ngờ khi khách trả tiền
Nhận xong cô lái đò liền cám ơn,
Riêng sư cô khẽ nói thầm:
“Xin thầy trả gấp bốn lần người ta!”
*
Ngạc nhiên sư hỏi cho ra:
“Tại sao buổi sáng tôi qua đò rồi
Cô đòi tôi trả gấp đôi
Nói rằng tôi lỗi vì ngồi ngắm cô,
Chiều nay suốt lúc qua đò
Tôi đâu liếc mắt nhìn cô chút nào
Lòng đò tôi cứ trông vào
Cô đòi gấp bốn! Tại sao lạ đời?”
Nghiêm trang cô lái trả lời:
“Sáng nay thầy chỉ nhìn nơi phía ngoài
Nhìn bằng cặp mắt thường thôi,
Chiều nay thầy lại nhìn tôi toàn phần
Không bằng mắt, mà bằng Tâm
Tâm nhìn khắp cả châu thân trong ngoài
Cớ sao thầy lại kêu nài
Lời tôi nói vậy có sai đâu nào!”
*
Sóng vàng chợt vỗ dạt dào
Sư nghe vừa dứt bỗng đâu bật cười
Hình như đã ngộ thêm rồi
Ngước trông sóng nước êm trôi dập dình
Quay nhìn cô lái đò xinh
Cô đà biến mất bóng hình còn đâu!
Kể từ ngày đó về sau
Chỉ còn bà lão bạc đầu mà thôi
Mái chèo bà lão ngược xuôi,
Con đò lờ lững đưa người sang sông.
*
Tâm Minh Ngô Tằng Giao
(thi hóa phỏng theo bản văn xuôi trong
Truyện Cổ Phật Giáo)
Photo: Quang Nguyen Vinh / Pexels

BÀI MỚI

• Vì sao Ngài Tuyên Hóa không tán thành việc ‘xuất gia gieo duyên’?/ Chùa Kim QuangMarch 13, 2026
  Người thật sự xuất gia phải lấy việc học Kinh, trì Giới, tu Định, khai Tuệ làm mạng mạch. Nếu chỉ mang hình tướng mà không sống đời phạm hạnh, không nghiên cứu Kinh điển, thì không những không tăng trưởng công đức, mà còn khiến gia đình và người chung quanh sanh phiền não vì sự không tương ưng giữa hình thức và nội dung.
• Ai Viết Kinh Đại Thừa?/ Tâm Pháp GiớiMarch 9, 2026
  Ai đã tạo ra Kinh Đại Thừa sau khi Đức Phật nhập Niết Bàn? Đây là một trong những câu hỏi gây tranh luận nhiều nhất trong lịch sử Phật giáo. Trong video này của Tâm Pháp Giới, chúng ta sẽ khám phá nguồn gốc Kinh Đại Thừa dưới góc nhìn lịch sử, khảo cổ học và học thuật Phật học hiện đại.
• Hội Từ Bi Phụng Sự kính mời tham dự Pháp Hội Mandala Quán Âm ngày 3-4-5 tháng 4, 2026March 7, 2026
  Chương trình ba ngày Pháp Hội, 3-4-5 tháng Tư, 2026 tại Anaheim, gồm có: lễ Phật, nghe thuyết giảng, tu pháp Tứ Liên Hoa, tập thể dục Thân Khỏe Tâm An, thực hànhTam Bộ Nhất Bái cầu nguyện thế giới an lành, thăm viếng phòngTriển Lãm Mandala và Con Đường Giải Thoát. Chúng tôi đặc biệt cung thỉnh đông đảo chư Tôn Đức Tăng Ni từ các truyền thống Phật Giáo Sri Lanka, Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Myanmar và Tây Tạng, cùng với các cộng đồng Hồi Giáo, Thiên Chúa Giáo, Do Thái Giáo và nhiều truyền thống tâm linh khác cùng tham dự hai buổi lễ: Đêm Nguyện Cầu Cho Hòa Bình Thế Giới và Mandala Quán Âm.
• Thư Pháp Nguyên Tâm/ Tuệ QuánMarch 3, 2026
  Đối với thầy Nguyên Tâm có hai yếu tố quan trọng khi viết thư pháp: “thể nhập” và “buông xả.” Thể nhập là viết chữ nào ta phải nhập vào chữ ấy toàn tâm toàn ý đặt vào con chữ không vọng động mà nhà thiền gọi là nhất tâm. Buông xả là phải luôn mang tâm ý cho đi, có thể không chỉ đơn thuần là cho đi vật chất mà có thể là một sự chia sẻ, một sự giúp đỡ, mà cũng có thể là một sự khuyến giải để hướng người ta đến niềm vui, ném hết ưu phiền, ném hết cố chấp.
• Khi Đất Nước Thanh Bình/ Đào Văn BìnhMarch 2, 2026
  Chiến tranh đang nổ ra ở Ba Tư, biên giới Hồi Quốc-A Phú Hãn, biên giới Campuchia -Thái Lan, Dải Gaza và Ukraine. Nghĩ thật chua xót và kinh hoàng, cho nên mơ đất nước thanh bình.