Ngày xưa có vị tỳ kheo
Cất am sườn núi cheo leo non ngàn
Lánh xa bụi bặm trần gian
Một lòng thiền định, đạo vàng chuyên tu
Nơi đây thanh tịnh bốn mùa
Trăng soi suối ngọc, gió lùa cửa không.
Dưới chân núi có con sông
Có đò đưa khách bềnh bồng sang ngang.
Mỗi lần có dịp hạ san
Để đi hóa độ xóm làng đó đây
Thời sư phải đáp đò này
Con đò độc nhất ngày ngày lại qua,
Lái đò là một lão bà
Tay chèo còn khỏe, tuy già vẫn vui.
*
Một hôm hành khách tới nơi
Ngạc nhiên nào thấy tăm hơi bà già
Thay vào là một dáng hoa
Một cô thiếu nữ mặn mà xinh tươi
Duyên nét mặt, đẹp nụ cười
Hỏi ra mới biết là người phương xa
Tới đây xin với lão bà
Trước là ở trọ, sau là tiếp tay
Giúp bà đưa khách sông này
Bà nhìn người đẹp nhận ngay chẳng từ.
*
Thế rồi trên bến sông xưa
Khách sang đò bỗng sớm trưa rộn ràng
Thăm sư, lễ Phật, viếng am
Ngắm phong cảnh đẹp thênh thang hữu tình
Ngắm thêm cô lái đò xinh
Dáng người yểu điệu, thân hình thướt tha
Khiến cá lặn, khiến chim sa,
Êm đềm tiếng ngọc, mặn mà lời hoa,
Mái chèo theo cánh tay ngà
Lướt trên mặt nước loang ra sóng vàng,
Sóng đưa hành khách sang ngang
Một vùng sông nước mơ màng thăng hoa.
*
Sáng nay sư phải đi xa
Khi sư xuống núi cũng qua đò này,
Tiền đò hành khách nơi đây
Sang sông chỉ phải trao tay một đồng,
Riêng sư khi trả tiền công
Cô đòi sư những hai đồng! Lạ thay!
Ngạc nhiên sư hỏi cô ngay:
“Sao tôi phải trả tiền này gấp đôi?”
Mỉm cười cô khẽ trả lời:
“Sang sông khách đáp đò tôi hàng ngày
Kẻ qua, người lại chốn đây
Nào đâu lạ lẫm như thầy hôm nay,
Thầy vừa đáp chuyến đò này
Lại luôn nhìn ngắm tôi ngay từ đầu
Nên thầy phải trả trước sau
Gấp đôi người khác cũng đâu lạ gì!”
Sợ lôi thôi, cãi làm chi
Sư đành vội trả phứt đi hai đồng.
Chiều về am, phải qua sông
Sư nào dám ngó bóng hồng xinh tươi
Xuống đò ngồi khuất xa rồi
Gầm đầu, cúi mặt xuống nơi lòng đò.
Đò trôi qua bến êm ru
Kỳ này chắc mẩm thầy tu hết phiền.
Nào ngờ khi khách trả tiền
Nhận xong cô lái đò liền cám ơn,
Riêng sư cô khẽ nói thầm:
“Xin thầy trả gấp bốn lần người ta!”
*
Ngạc nhiên sư hỏi cho ra:
“Tại sao buổi sáng tôi qua đò rồi
Cô đòi tôi trả gấp đôi
Nói rằng tôi lỗi vì ngồi ngắm cô,
Chiều nay suốt lúc qua đò
Tôi đâu liếc mắt nhìn cô chút nào
Lòng đò tôi cứ trông vào
Cô đòi gấp bốn! Tại sao lạ đời?”
Nghiêm trang cô lái trả lời:
“Sáng nay thầy chỉ nhìn nơi phía ngoài
Nhìn bằng cặp mắt thường thôi,
Chiều nay thầy lại nhìn tôi toàn phần
Không bằng mắt, mà bằng Tâm
Tâm nhìn khắp cả châu thân trong ngoài
Cớ sao thầy lại kêu nài
Lời tôi nói vậy có sai đâu nào!”
*
Sóng vàng chợt vỗ dạt dào
Sư nghe vừa dứt bỗng đâu bật cười
Hình như đã ngộ thêm rồi
Ngước trông sóng nước êm trôi dập dình
Quay nhìn cô lái đò xinh
Cô đà biến mất bóng hình còn đâu!
Kể từ ngày đó về sau
Chỉ còn bà lão bạc đầu mà thôi
Mái chèo bà lão ngược xuôi,
Con đò lờ lững đưa người sang sông.
*
Tâm Minh Ngô Tằng Giao
(thi hóa phỏng theo bản văn xuôi trong
Truyện Cổ Phật Giáo)
Photo: Quang Nguyen Vinh / Pexels

BÀI MỚI

• Con Ếch Học Tu/ Chơn Hiền TuệAugust 21, 2026
  Năm nay có duyên được học giáo lý, kinh luật và cách thức tu tập, được hướng dẫn đạo đức, cách ứng xử, và được truyền đạt kinh nghiệm thực tế trong đời sống tu hành nên tôi gắng nhớ, gắng học một vài điều ấn tượng, có điều thì đã được nghe nhưng có một số rất căn bản mà sao tôi chưa nghe biết tới! Đúng là Phật tử “tài tử” mấy lâu nay tiếng là đi chùa nhưng thật ra là “ếch ngồi đáy giếng!”
• Những Cánh Sen Hồng…/ 10 chuyện thiền do Phổ Định tuyển dịchAugust 19, 2026
  Những câu chuyện Thiền thường cô đọng nhưng lại chuyên chở nội dung phong phú, văn phong thường mang tính hài hước nhưng bên trong hàm chứa thông điệp với ý nghĩa sâu sắc đầy Thiền vị khiến người đọc có những khám phá bất ngờ… Dưới đây là 10 câu chuyện Thiền được tuyển chọn và lược dịch với ước mong mang lại một chút suy tư và một ít thú vị cho độc giả trong cuộc sống bận rộn, gấp gáp hiện nay…
• Khi Các Cầu Thủ Bóng Rổ Nương Vào Chánh Đạo/ Lê ĐinAugust 18, 2026
  Dĩ nhiên các cầu thủ NBA mỗi khi ném banh không cần “giải” những phương trình gì cả mà vẫn có thể thảy banh lọt chính xác vào vòng rổ. Họ chỉ dùng trí nhớ vận động và kỹ năng. Nhưng để đạt được kỹ năng và mức độ muscle memory chính xác như vậy – cùng lúc chịu tất cả áp lực từ các cầu thủ khác trên sân đấu cũng như chịu áp đảo từ tiếng reo hò la hét của khán giả và biết bao nhiêu âm thanh ánh sáng ồn ào náo nhiệt khác trong vận động trường – đòi hỏi sự khổ luyện lâu dài và tập trung tuyệt đối của cả thân lẫn tâm. Để giúp mình vượt qua được tất cả thử thách trong và ngoài sân đấu, nhiều cầu thủ bóng rổ Mỹ đã, thú vị thay, đi tìm và áp dụng những phương pháp đến từ đạo Phật của văn hóa Á Đông.
• Mùa Vu Lan Hiếu Hạnh/ Tâm Không Vĩnh HữuAugust 16, 2026
  Mùa Báo Hiếu. Tấm lòng hiếu hạnh đó đâu đòi hỏi phải được biểu lộ bằng ngọc ngà châu báu chất đầy mâm, sơn hào hải vị bày tràn bàn, hay tiền vun bạc đống dâng lên cho cha mẹ vui sướng? Lòng hiếu hạnh chân thành là được, chỉ cần chân thành là quý rồi, nghĩa là phải tưởng nghĩ đến công cha nghĩa mẹ bằng trái tim thổn thức và tấm lòng biết ơn thật sự, không phải bằng sự hào nhoáng mang tính hình thức, hay thủ tục.
• Ngổn Ngang Trăm Mối Tơ Vò… Tản Mạn Về Một Chuyến Đi Xuyên Việt/ Trí TánhAugust 13, 2026
  Tôi thường ước mơ được thực hiện một chuyến du khảo điền giả bình thường, giới hạn trong một chủ điểm đặc thù, và khoanh vùng trong một đối tượng nhất định. May quá, vào tháng 11 một năm nọ, có một “phái đoàn” bốn Phật tử (hai trong nước và hai ngoài nước) thực hiện một chuyến đi xuyên Việt để mở rộng mạng lưới công tác từ thiện Phật Giáo của họ. Tôi xin tháp tùng với mục đích rõ ràng là chỉ đặt một câu hỏi tổng quát để lắng nghe nhiều câu trả lời chi tiết, từ nhiều người ở nhiều địa phương khác nhau, về một vấn đề nóng bỏng của Phật Giáo Việt Nam, một vấn đề mà hầu hết Phật tử đều canh cánh trong lòng.