Ngày xưa có vị tỳ kheo
Cất am sườn núi cheo leo non ngàn
Lánh xa bụi bặm trần gian
Một lòng thiền định, đạo vàng chuyên tu
Nơi đây thanh tịnh bốn mùa
Trăng soi suối ngọc, gió lùa cửa không.
Dưới chân núi có con sông
Có đò đưa khách bềnh bồng sang ngang.
Mỗi lần có dịp hạ san
Để đi hóa độ xóm làng đó đây
Thời sư phải đáp đò này
Con đò độc nhất ngày ngày lại qua,
Lái đò là một lão bà
Tay chèo còn khỏe, tuy già vẫn vui.
*
Một hôm hành khách tới nơi
Ngạc nhiên nào thấy tăm hơi bà già
Thay vào là một dáng hoa
Một cô thiếu nữ mặn mà xinh tươi
Duyên nét mặt, đẹp nụ cười
Hỏi ra mới biết là người phương xa
Tới đây xin với lão bà
Trước là ở trọ, sau là tiếp tay
Giúp bà đưa khách sông này
Bà nhìn người đẹp nhận ngay chẳng từ.
*
Thế rồi trên bến sông xưa
Khách sang đò bỗng sớm trưa rộn ràng
Thăm sư, lễ Phật, viếng am
Ngắm phong cảnh đẹp thênh thang hữu tình
Ngắm thêm cô lái đò xinh
Dáng người yểu điệu, thân hình thướt tha
Khiến cá lặn, khiến chim sa,
Êm đềm tiếng ngọc, mặn mà lời hoa,
Mái chèo theo cánh tay ngà
Lướt trên mặt nước loang ra sóng vàng,
Sóng đưa hành khách sang ngang
Một vùng sông nước mơ màng thăng hoa.
*
Sáng nay sư phải đi xa
Khi sư xuống núi cũng qua đò này,
Tiền đò hành khách nơi đây
Sang sông chỉ phải trao tay một đồng,
Riêng sư khi trả tiền công
Cô đòi sư những hai đồng! Lạ thay!
Ngạc nhiên sư hỏi cô ngay:
“Sao tôi phải trả tiền này gấp đôi?”
Mỉm cười cô khẽ trả lời:
“Sang sông khách đáp đò tôi hàng ngày
Kẻ qua, người lại chốn đây
Nào đâu lạ lẫm như thầy hôm nay,
Thầy vừa đáp chuyến đò này
Lại luôn nhìn ngắm tôi ngay từ đầu
Nên thầy phải trả trước sau
Gấp đôi người khác cũng đâu lạ gì!”
Sợ lôi thôi, cãi làm chi
Sư đành vội trả phứt đi hai đồng.
Chiều về am, phải qua sông
Sư nào dám ngó bóng hồng xinh tươi
Xuống đò ngồi khuất xa rồi
Gầm đầu, cúi mặt xuống nơi lòng đò.
Đò trôi qua bến êm ru
Kỳ này chắc mẩm thầy tu hết phiền.
Nào ngờ khi khách trả tiền
Nhận xong cô lái đò liền cám ơn,
Riêng sư cô khẽ nói thầm:
“Xin thầy trả gấp bốn lần người ta!”
*
Ngạc nhiên sư hỏi cho ra:
“Tại sao buổi sáng tôi qua đò rồi
Cô đòi tôi trả gấp đôi
Nói rằng tôi lỗi vì ngồi ngắm cô,
Chiều nay suốt lúc qua đò
Tôi đâu liếc mắt nhìn cô chút nào
Lòng đò tôi cứ trông vào
Cô đòi gấp bốn! Tại sao lạ đời?”
Nghiêm trang cô lái trả lời:
“Sáng nay thầy chỉ nhìn nơi phía ngoài
Nhìn bằng cặp mắt thường thôi,
Chiều nay thầy lại nhìn tôi toàn phần
Không bằng mắt, mà bằng Tâm
Tâm nhìn khắp cả châu thân trong ngoài
Cớ sao thầy lại kêu nài
Lời tôi nói vậy có sai đâu nào!”
*
Sóng vàng chợt vỗ dạt dào
Sư nghe vừa dứt bỗng đâu bật cười
Hình như đã ngộ thêm rồi
Ngước trông sóng nước êm trôi dập dình
Quay nhìn cô lái đò xinh
Cô đà biến mất bóng hình còn đâu!
Kể từ ngày đó về sau
Chỉ còn bà lão bạc đầu mà thôi
Mái chèo bà lão ngược xuôi,
Con đò lờ lững đưa người sang sông.
*
Tâm Minh Ngô Tằng Giao
(thi hóa phỏng theo bản văn xuôi trong
Truyện Cổ Phật Giáo)
Photo: Quang Nguyen Vinh / Pexels

BÀI MỚI

• Giáo Lý Nhà Phật Nói Gì Về Thức A Lại Da Với Vô Thức Tập Thể Của Carl Jung?/ Chánh Tấn TuệJune 2, 2026
  Nhiều triết gia phương Tây vẫn cho rằng Duy Thức Học là phần tâm lý học của Phật giáo. Điều này chỉ đúng một phần. Ở đây chúng ta sẽ khai triển Duy Thức Học trên khía cạnh Phân Tâm Học nhằm đáp ứng yêu cầu của bài viết. Duy Thức Học đã chia tâm linh của chúng ta thành tám phần, gọi là Tám Thức. Đó là nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức, Mạt Na thức và thức thứ tám.
• Mời đọc Nguyệt San Chánh Pháp số 175, tháng 6, 2026June 1, 2026
  • GIÁO DỤC TỰ THÂN TÁC CHỨNG (Nguyên Siêu) • VĂN TƯỞNG NIỆM BỒ TÁT THÍCH QUẢNG ĐỨC (Thích Chúc Hiền) • TAM PHÁP ẤN (HT. Thích Nhất Hạnh giảng) • LỬA TỪ BI (thơ Vũ Hoàng Chương) • TÁNH KHỞI LUẬN: LÝ THUYẾT PHÂN PHỐI TRẬT TỰ TRONG HOA NGHIÊM TÔNG (Tuệ Sỹ) • TIẾNG CHIM KÊU (thơ Phổ Đồng) • HUYỀN THOẠI HOA SEN LỬA (Lãng Thanh) …
• Thư Tòa Soạn Tháng Sáu 2026May 31, 2026
  Giờ đây chúng tôi viết thư này không ngoài mục đích trình bày với quý Đạo Hữu về những nỗ lực trong tháng qua –lẽ ra phải là thuật lại những gì chúng tôi đã thực hiện trong suốt mấy năm rồi vì đây là lá thư tòa soạn đầu tiên trong nhiều năm, nhưng thôi, kể lại chuyện trong tháng vừa qua cho… tiện, một phần cũng vì trí nhớ của chúng tôi không còn minh mẫn để duyệt lại xa hơn về thời gian, não bộ đang cần được bồi dưỡng với… vitamin.
• Sự Việc Đức Phật Ra Đời Đã Mở Toang Cánh Cửa Tự Do Cho Con Người/ Huỳnh Kim QuangMay 30, 2026
  Theo ý nghĩa mà đức Phật đã dạy thì tự do hay giải thoát là sự bặt dứt mọi ý tưởng, mọi cảm thọ, mọi cuộc tồn sinh, chỉ có sự tịch lặng. Đây chính là cảnh giới, nếu có thể gượng ép dùng chữ nghĩa thế gian để nói, của tự do tuyệt đối, hay giải thoát cứu cánh. Đó cũng chính là cảnh giới Niết-bàn tịch tịnh, nơi không còn tồn tại bất cứ dạng thức hữu ngã nào. Vô ngã chính là Niết-bàn vậy.
• Sự Lợi Ích Của Pháp Môn Niệm Phật/ Chúc ThanhMay 30, 2026
  Thưa, pháp môn niệm Phật bây giờ được coi như một phương tiện quan trọng giúp Phật tử chấm dứt mọi vọng tưởng khổ sở, hiển lộ diệu trí và quán sát công đức của Như Lai. Hay nói cách khác, chỉ quán đây chính là phương pháp tối thượng giúp người tu hành, hành giả đạt được trí tuệ bát nhã. Rồi hành giả đồng thời được an trú trong diệu trí an lạc đó.