Ngày xưa có vị tỳ kheo
Cất am sườn núi cheo leo non ngàn
Lánh xa bụi bặm trần gian
Một lòng thiền định, đạo vàng chuyên tu
Nơi đây thanh tịnh bốn mùa
Trăng soi suối ngọc, gió lùa cửa không.
Dưới chân núi có con sông
Có đò đưa khách bềnh bồng sang ngang.
Mỗi lần có dịp hạ san
Để đi hóa độ xóm làng đó đây
Thời sư phải đáp đò này
Con đò độc nhất ngày ngày lại qua,
Lái đò là một lão bà
Tay chèo còn khỏe, tuy già vẫn vui.
*
Một hôm hành khách tới nơi
Ngạc nhiên nào thấy tăm hơi bà già
Thay vào là một dáng hoa
Một cô thiếu nữ mặn mà xinh tươi
Duyên nét mặt, đẹp nụ cười
Hỏi ra mới biết là người phương xa
Tới đây xin với lão bà
Trước là ở trọ, sau là tiếp tay
Giúp bà đưa khách sông này
Bà nhìn người đẹp nhận ngay chẳng từ.
*
Thế rồi trên bến sông xưa
Khách sang đò bỗng sớm trưa rộn ràng
Thăm sư, lễ Phật, viếng am
Ngắm phong cảnh đẹp thênh thang hữu tình
Ngắm thêm cô lái đò xinh
Dáng người yểu điệu, thân hình thướt tha
Khiến cá lặn, khiến chim sa,
Êm đềm tiếng ngọc, mặn mà lời hoa,
Mái chèo theo cánh tay ngà
Lướt trên mặt nước loang ra sóng vàng,
Sóng đưa hành khách sang ngang
Một vùng sông nước mơ màng thăng hoa.
*
Sáng nay sư phải đi xa
Khi sư xuống núi cũng qua đò này,
Tiền đò hành khách nơi đây
Sang sông chỉ phải trao tay một đồng,
Riêng sư khi trả tiền công
Cô đòi sư những hai đồng! Lạ thay!
Ngạc nhiên sư hỏi cô ngay:
“Sao tôi phải trả tiền này gấp đôi?”
Mỉm cười cô khẽ trả lời:
“Sang sông khách đáp đò tôi hàng ngày
Kẻ qua, người lại chốn đây
Nào đâu lạ lẫm như thầy hôm nay,
Thầy vừa đáp chuyến đò này
Lại luôn nhìn ngắm tôi ngay từ đầu
Nên thầy phải trả trước sau
Gấp đôi người khác cũng đâu lạ gì!”
Sợ lôi thôi, cãi làm chi
Sư đành vội trả phứt đi hai đồng.
Chiều về am, phải qua sông
Sư nào dám ngó bóng hồng xinh tươi
Xuống đò ngồi khuất xa rồi
Gầm đầu, cúi mặt xuống nơi lòng đò.
Đò trôi qua bến êm ru
Kỳ này chắc mẩm thầy tu hết phiền.
Nào ngờ khi khách trả tiền
Nhận xong cô lái đò liền cám ơn,
Riêng sư cô khẽ nói thầm:
“Xin thầy trả gấp bốn lần người ta!”
*
Ngạc nhiên sư hỏi cho ra:
“Tại sao buổi sáng tôi qua đò rồi
Cô đòi tôi trả gấp đôi
Nói rằng tôi lỗi vì ngồi ngắm cô,
Chiều nay suốt lúc qua đò
Tôi đâu liếc mắt nhìn cô chút nào
Lòng đò tôi cứ trông vào
Cô đòi gấp bốn! Tại sao lạ đời?”
Nghiêm trang cô lái trả lời:
“Sáng nay thầy chỉ nhìn nơi phía ngoài
Nhìn bằng cặp mắt thường thôi,
Chiều nay thầy lại nhìn tôi toàn phần
Không bằng mắt, mà bằng Tâm
Tâm nhìn khắp cả châu thân trong ngoài
Cớ sao thầy lại kêu nài
Lời tôi nói vậy có sai đâu nào!”
*
Sóng vàng chợt vỗ dạt dào
Sư nghe vừa dứt bỗng đâu bật cười
Hình như đã ngộ thêm rồi
Ngước trông sóng nước êm trôi dập dình
Quay nhìn cô lái đò xinh
Cô đà biến mất bóng hình còn đâu!
Kể từ ngày đó về sau
Chỉ còn bà lão bạc đầu mà thôi
Mái chèo bà lão ngược xuôi,
Con đò lờ lững đưa người sang sông.
*
Tâm Minh Ngô Tằng Giao
(thi hóa phỏng theo bản văn xuôi trong
Truyện Cổ Phật Giáo)
Photo: Quang Nguyen Vinh / Pexels

BÀI MỚI

• Mời Nghe Nhạc Phẩm ‘Trường Ca Kinh Địa Tạng’ Của Võ Tá HânJuly 9, 2026
  Tác phẩm này không nhằm thay thế việc trì tụng Kinh Địa Tạng theo nghi thức truyền thống trong chùa. Đây chỉ là một nỗ lực dùng âm nhạc để diễn tả một phần tinh thần và ý nghĩa sâu xa của kinh, với hy vọng giúp người nghe – nhất là những Phật tử chưa quen đọc tụng kinh điển – có thêm một cánh cửa nhẹ nhàng để đến gần hơn với lời Phật dạy.
• Ý Nghĩa Năm Thần Thông Ở Cõi Cực Lạc/ Nguyên TạngJuly 9, 2026
  Đối với chúng sanh vãng sanh về thế giới Cực Lạc, theo bản nguyện của Đức Phật A Di Đà, các vị ấy được thành tựu những năng lực thù thắng, trong đó có năm thần thông. Tuy nhiên, sự thành tựu ấy chưa phải là điểm cuối cùng của đạo lộ tu chứng. Các vị vẫn tiếp tục tu tập trong môi trường thanh tịnh của Cực Lạc để tiến lên các quả vị cao hơn, cuối cùng thành tựu trí tuệ viên mãn và giải thoát rốt ráo.
• Thơ Hoàng Thục Uyên: Tâm Bình Thế Giới Lặng và Diệu Kỳ Chân TâmJuly 9, 2026
  Khi tâm ta bình yên phẳng lặng / Là trong tâm Hạnh Phúc tràn đầy, / Lắng nghe tĩnh lặng quanh đây, / Chỉ nghe gió thoảng trải đầy không gian.
• Thế Gian Như Giọt Sương Mai/ Melvin McLeodJuly 7, 2026
  Trong Phật giáo, nguyên nhân căn bản của khổ đau được cho là vô minh. Nghĩa là chúng ta không hiểu được bản chất đích thực của chính mình và của thế giới chung quanh. Nhưng đúng hơn là chúng ta không muốn hiểu bản chất thực sự của thực tại, nên chúng ta tự tạo ra một thực tại giả tạo theo ý mình muốn – một thực tại cho phép chúng ta phủ nhận cái chết.
• Vì sao nhà em chỉ thờ một tôn ảnh Đức Phật A Di Đà?/ Hiền HiềnJuly 6, 2026
  Sau khi bình tĩnh lại, em mới nhận ra điều đáng quý nhất trong khoảnh khắc ấy không phải là cơn đau đã qua, mà là ngay khi đối diện với cảm giác sinh tử cận kề, trong tâm em vẫn nhớ đến câu “A Di Đà Phật.” Có lẽ đó chính là kết quả của sự huân tập mỗi ngày. Bây giờ còn trẻ em còn có thể nhớ, nhưng chưa chắc gì lúc già em không bị lẫn, bị quên, có thể nhớ được hay không? Nên bây giờ mỗi lúc mỗi nơi đều phải niệm Phật.