Đọc 16 phút

Bài TỲ KHEO AJAHN NISABHO

(Nguồn: Báo Tricycle đăng bài này tháng 9, 2026 nhân có tin buồn về sự qua đời của ca sĩ Dolly Parton ngày 25/8/2026. Sư Ajahn Nisabho là người Mỹ tu theo truyền thống Nam Tông Rừng Thái Lan. Ông được truyền giới bởi Sư Ajahn Anan, một đệ tử cao cấp của Thiền Sư Ajahn Chah. Sư Ajahn Nisabho đã tu tập tại các tu viện thuộc truyền thống Rừng tại Thái Lan, Úc, và Hoa Kỳ. Cùng Sư Ajahn Kovilo, ông thành lập thiền viện Clear Mountain Monastery ở North Bend, gần thành phố Seattle, tiểu bang Washington. Bài viết do Phúc Quỳnh chuyển ngữ.)

Mấy năm trước, sau một thời gian ở Thái Lan, tôi trở lại Hoa Kỳ đúng vào Ngày Bầu Cử năm 2020 – một sự hạ cánh trùng hợp. Khi chuẩn bị hồi hương, một trong những người thầy mà tôi đã trò chuyện, sư Ajahn Siripanyo, có dặn rằng, “Khi trở về, thỉnh thoảng con có thể xem tin tức, nhưng chỉ khi con quyết tâm không để nó tạo ra dù chỉ một trạng thái tâm trí không lành mạnh.”

Đó là một yêu cầu khó khăn, phải không? Tôi nói, được thôi, và thầy ấy nói, “Hãy nhớ rằng nước Mỹ chỉ là một hội nghị lớn. Một hội nghị.” Tôi không thể nói rằng mình đã hoàn toàn làm được điều đó.

Nhưng khi trở lại lần này, tôi thấy Hoa Kỳ đã thay đổi. Mọi người vẫn sống cuộc sống của họ, nhìn chung, đẹp đẽ như khi tôi rời đi bảy năm trước đó – mọi người được bao quanh bởi những người yêu thương và làm những điều tốt đẹp – nhưng trái tim họ lại nặng trĩu những lời bàn tán về tin tức và những dòng tít, và tôi thấy mọi người đã quên đi Khu Vườn Địa Đàng mà chính tay họ đã vun đắp chỉ vì tiếng thì thầm xa xăm của một con rắn.

Đức Phật có một thuật ngữ gọi là “như lý tác ý” hay “chú tâm đúng đắn” (tiếng Pali: yoniso manasikara). Yoni nghĩa là tử cung, và manasikara nghĩa là sự chú tâm, hành động của tâm thức. Ý niệm về sự chú tâm này hướng đến cốt lõi, tử cung, nguồn gốc của vạn vật. Rằng sự chú tâm đó, theo một nghĩa rất thực tế, là thứ sinh ra tất cả các trạng thái của tâm trí và trái tim chúng ta là giáo lý chính yếu. Đức Phật nói rằng cũng như khi bình minh có dải ánh sáng trên đường chân trời, báo hiệu sự xuất hiện của mặt trời, thì yoniso manasikara, như lý tác ý, cũng đi trước sự xuất hiện của Bát Chánh Đạo cao quý.

Ý niệm về tầm quan trọng của sự chú tâm là một giáo lý chính yếu trong Phật giáo. Đó là sankhara, trong thuật ngữ Phật giáo có nghĩa là hành, một sự hình thành, tiếp thêm năng lượng cho những gì nó nhìn vào. Và như lý tác ý đặc biệt quan trọng bởi vì, theo lời của G. W. F. Hegel (và được Slavoj Zizek phổ biến trong triết học hiện đại), “Cái ác nằm ở cái nhìn mọi thứ là ác ở chung quanh.”

Tôi còn nhớ cha tôi, một cư sĩ theo đạo Phật, đã đi thăm các thân nhân mấy năm trước. Trong Phật giáo có một câu nói nổi tiếng, rằng, nếu bạn nghĩ mình đã giác ngộ thì hãy sống một tuần với gia đình thì sẽ biết. Thế rồi, tại nhà thân nhân của cha tôi, cuộc trò chuyện đã chuyển sang đề tài chính trị. Cha tôi liền đứng dậy, đi đến chỗ con chó đang nằm trên mặt đất, và ông đã nằm xuống cạnh con chó.

Vậy làm thế nào để chúng ta trở thành những người phản kháng lương tâm trong cuộc chiến văn hóa? Đối với tâm lý người Mỹ, việc có một thành phần trong xã hội không màng chuyện chính trị là điều cấm kỵ. Tuy nhiên, không màng chuyện chính trị lại là một trong những chức năng chính của tăng đoàn ở Thái Lan. Chức năng đó tạo ra một không gian nơi mọi người có thể bước vào mà không cần phải là như thế này hay thế kia; họ chỉ đơn thuần là Phật tử. Họ chỉ là những người tu hành. Họ thậm chí không cần phải là Phật tử. Họ chỉ là những người tìm nơi an trú. Và điều này rất quan trọng vì nhiều lý do. Nếu tăng đoàn liên kết với một đảng chính trị nào đó và đảng đối phương lên nắm quyền, thì chính quyền của phe đối phương có thể xóa sổ tăng đoàn. Chuyện đó đã xảy ra. Nếu chỉ liên kết với bên này thì nửa bên kia của xã hội sẽ xa lánh. Đảng Dân Chủ đáng được Phật pháp. Đảng Cộng Hòa đáng được Phật pháp. Mọi người đều đáng được Phật pháp. Điều quan trọng là phải có một thể chế xã hội nơi mọi người có thể kết nối. Lạ thay, đó lại là cách mà rất nhiều vấn đề được giải quyết – bằng cách tạo ra một không gian nơi mọi người có thể đến và đối xử với nhau như một con người với con người, và thế thôi.

Ở Mỹ chúng ta cũng có một “thể chế” như thế. Đó là cố danh ca Dolly Parton [1946-2026]. Ở nơi bà Dolly Parton, người được mệnh danh là “Nữ Hoàng Nhạc Đồng Quê,” những ông tài xế lái xe vận tải có thể đứng cạnh các nhân vật hóa trang nam-giả-nữ. Điều đó thật tuyệt vời. Tôi từng nghe người ta gọi bà là Mẹ Dolly. Quan điểm chính trị của bà được gìn giữ kín đáo, và tạ ơn cho sự cẩn thận đó. Rất đáng mừng khi ở Mỹ có một người nổi tiếng và đáng quý như thế.

Có hai vấn đề lớn cần được lưu ý. Một là thảo luận chính trị, trò chuyện với mọi người về những gì có ý nghĩa. Hai là về hành động chính trị và sự thực hiện hành động đó. Nhưng phải hiểu rằng, khi tu hành, bạn đã bước vào một cách sống khác với mục đích cao hơn, và có những gì đó quan trọng hơn nhiều so với những cuộc tranh luận chính trị trong ngày. Phật pháp được truyền lại cho chúng ta cách đây 2,500 năm, một tâm lý học vô cùng sâu sắc. Phật pháp đã cứu tôi, theo một nghĩa nào đó. Tôi biết nhiều người khác cũng được Phật pháp mang lại ý nghĩa cuộc sống.

Rất ít người có được cơ duyên gặp Phật pháp, vì vậy một khi bạn đã trải nghiệm Phật pháp, điều quan trọng nên hiểu là nếu cuộc tiếp xúc với ai đó chỉ xoay quanh những chuyện tầm phào hoặc tranh luận, thay vì nghĩ mình nên tham gia, hãy tạm thời gác lại ý nghĩ đó và cho là họ đã nghe những lập luận trái ngược từ những người khác, và bạn có thể là cầu nối duy nhất trong cuộc đời họ với điều họ thực sự cần nghe, cần biết. Nghĩ về sự tu hành, một nơi nương tựa, một quan điểm đúng đắn, một con đường tâm linh, một mái vòm ý nghĩa đã bị rách tươm trong xã hội chúng ta. Sau đó, bạn có thể cân nhắc thật kỹ về những gì nên nói và nên làm. Và nếu cần nằm xuống với con chó, bạn hãy nằm xuống và chờ cho đến khi cuộc trò chuyện chuyển sang một đề tài khác.

Tôi thấy thật hữu ích khi biết có điều cao thượng hơn để nói, và để cảm nhận được sức mạnh cũng như tầm quan trọng của điều cao cả đó là hãy nhớ lại những bậc tiền bối đã bàn giao giáo lý này cho chúng ta – ví dụ như Đức Đạt Lai Lạt Ma, thử nghĩ xem một người được tiếp xúc với ngài và được thay đổi cuộc đời nhờ sự tiếp xúc ấy. Trong thập niên 1970, một trong những đệ tử của Đức Đạt Lai Lạt Ma đã bị giam cầm trong nhà tù Trung Cộng và bị tra tấn suốt 33 năm. Khi được thả, họ hỏi ông có bao giờ sợ hãi trong tù không, và ông nói, “Nỗi sợ lớn nhất của tôi là đánh mất lòng từ bi đối với những kẻ tra tấn mình.” Ông đã không mất lòng từ bi đó.

Có những tăng ni ở Trung Quốc trong thời kỳ cách mạng Mao Trạch Đông, khi bị đánh đập và bị Hồng Vệ Binh bắt phải hoàn tục, họ chỉ đơn giản niệm hồng danh của một vị Bồ Tát nào đó, lặp đi lặp lại danh hiệu của vị Bồ Tát, và không từ bỏ chiếc áo tu. Đó là lý do tại sao Phật pháp, thể chế tăng đoàn đã tồn tại lâu hơn sự hưng thịnh và sụp đổ của các đế chế. Tôi không biết liệu chúng ta có thực sự hiểu được ảnh hưởng của Phật pháp là niềm hy vọng đối với lịch sử hay không. Tôi nghĩ chúng ta không thể đánh giá thấp ảnh hưởng của tia sáng, của sự bừng sáng về trí tuệ mà Đức Phật đã ban cho chúng ta. Làn sóng trí tuệ này đã lan rộng trong khắp lịch sử của chúng ta.

Vì vậy, khi chúng ta trở về một thế giới với điện thoại thông minh, các bản cập nhật thường xuyên, Apple News, và một khái niệm mơ hồ, không rõ ràng về “theo sát thông tin cập nhật,” điều rất quan trọng là chúng ta, những người tu hành, cần xem xét thuật ngữ đó và tự hỏi: Theo sát thông tin cập nhật thực sự có nghĩa là gì? Chúng ta thực sự phải kiểm tra tin tức bao nhiêu lần mỗi ngày để cập nhật thông tin? Sư Ajahn Sona từng nói, “Hãy nhìn xem, bạn hoàn toàn có thể tiếp tục theo dõi tin tức địa phương. Và khi tôi nói tin tức địa phương, ý tôi là những gì cách bạn hai thước.” Tôi nghĩ điều đó có thể hơi quá đáng. Tôi không nghĩ chúng ta nhất thiết phải làm đến mức đó, mặc dù bạn có thể.

Nhưng điều quan trọng là phải hiểu rằng, người tu hành có trách nhiệm thể hiện đạo pháp và tiếp tục phát huy nó một cách chính trực. Bạn đại diện cho đạo. Và bạn có thể là người duy nhất đại diện cho đạo cho ai đó trong cuộc đời họ khi họ cần nhất.

Khi bắt đầu tu hành, chúng ta thường có cảm giác như đang cạo bỏ lớp vỏ cứng đóng bên ngoài trái tim. Rồi sẽ có một giai đoạn thực sự đau nhức, nơi vết thương có thể bị nhiễm trùng trở lại. Bạn sẽ cảm nhận được điều đó; những thói quen cũ mà trước đây bạn không gặp vấn đề gì khi đối phó thì nay đột nhiên khiến bạn cảm thấy dư âm, sự dính nhớp, sự nhiễm trùng của chúng. Bạn không nên quá bận tâm, hãy cho phép mình có thời gian để lùi lại, để bảo vệ điều quý giá mà bạn đã tạo ra, để vun đắp trái tim, coi đó là bổn phận thực sự, bổn phận ưu tiên của bạn.

Điều này có nghĩa là trong nhiều trường hợp, bạn cần ngừng theo dõi tin tức. Nếu bạn cần đọc một hoặc hai bài báo dài mỗi tuần, điều đó cũng không sao. Thành thật mà nói, nếu có vài người bạn luôn cập nhật thông tin, bạn sẽ thấy mình biết được mọi thứ cần thiết từ những cuộc trò chuyện với mấy người bạn đó. Như vậy là đủ. Sau đó, nếu bạn cần tìm hiểu thêm một chút trước khi bỏ phiếu, điều đó cũng tốt thôi. Nhưng để bảo vệ trái tim mình và hiểu được sự phẫn nộ, chúng ta có trách nhiệm với chính mình, với việc tu hành, và với những người xung quanh để chỉ ra, thể hiện và truyền đạt ý nghĩa cao cả hơn ngay lúc này, do bạn đã tình cờ khám phá ra nó và rất ít người trên thế giới có thể tiếp cận được nó.

Trong bộ đồ nghề tu hành này có vài món thực sự hữu ích. Một trong số đó nằm trong vinaya, hay giới luật, quy định rằng nhà sư phải đáp ứng một số điều kiện trước khi có thể khuyên răn một nhà sư khác.

1. Người tu phải có tâm từ. Đó là điều rất quan trọng. Tôi biết một vị sư phải thực hành cả năm trời mới đạt được điều đó.
2. Phải nói chuyện đúng thời. Ở tu viện, chúng tôi chỉ ăn một bữa mỗi ngày, và không được nói chuyện với các sư khác trước bữa ăn.
3. Phải nói thật.
4. Nói những gì liên quan đến vấn đề đang được đề cập. Điều đó rất quan trọng.
5. Xin phép và được chấp thuận.

Cả năm điều kiện đó đều phải được đáp ứng.

Bạn sẽ thấy rằng, nếu trước khi đối phó với bất cứ điều gì đang gây căng thẳng cho bạn, bạn xem liệu những điều kiện nêu trên có thể được đáp ứng hay không và hãy cẩn thận khi đối diện với nó; đó chính là một tường rào vô cùng hiệu quả. Bởi vì chỉ cần một chút giận dữ trong lời nói, trong cuộc trò chuyện, mọi thứ sẽ thay đổi. Bất cứ ai đang nói chuyện với bạn đều có thể cảm nhận được điều đó.

Theo một nghĩa nào đó, chánh ngữ thường được thể hiện qua việc lắng nghe. Vì vậy, lắng nghe thường chính là chánh ngữ, hay lời nói đúng đắn. Khi bạn lắng nghe và thực sự tò mò về quan điểm của người nói, người ấy thường cảm kích. Rất dễ tìm được người tốt; rất khó tìm được người tò mò. Đó là chìa khóa trong các mối quan hệ. Chúng ta rất dễ nhận thấy khi ai đó thực sự quan tâm đến mình. Và đó là một hình thức tinh khiết của lòng từ. Ai cũng mong muốn được biết tới. Sự bày tỏ quan điểm chỉ đơn giản là họ muốn được biết tới.

Tứ Diệu Đế, hay bốn chân lý cao quý, là nền tảng của tư tưởng Phật giáo: thấu hiểu khổ đau, buông bỏ nguyên nhân gây khổ đau –sự thèm muốn, đạt được sự bình an, và tạo con đường dẫn đến sự bình an. Tất cả thường bắt đầu từ vết thương ban đầu, chân lý thứ nhất, bởi vì phần lớn hành động của chúng ta xuất phát từ nỗi đau. Nó thường chi phối toàn bộ cuộc sống của chúng ta.

Triết gia Carl Jung từng nói, “Khi một tình trạng nội tâm không được nhận biết, nó sẽ xảy ra bên ngoài, như số phận.” Điều này hữu ích trong kinh nghiệm của chính chúng ta. Nếu bạn nổi nóng, bạn có biết mình đang bảo vệ một điểm yếu nào không? Áp dụng bốn chân lý cao quý để hiểu cách một người hình thành quan điểm, thì thấy nó thường dựa trên khổ đau.

Nếu có một  phong trào mạnh mẽ nào đó trong lãnh vực chính trị, liệu có phải nó đã xuất phát từ một cộng đồng bị xé rách và muốn có phương tiện hoặc quyền kiểm soát nào đó không? Điều đó có dễ hiểu không? Bạn có thể thấy nguồn gốc của nó không? Bạn có thể truy ngược đến vết thương chung của nhân loại không? Bạn tự hỏi những điều đó trong cuộc trò chuyện, và hãy lắng nghe với sự tử tế, xem nó sẽ dẫn đến đâu?

Khi còn là một nhà sư trẻ, tôi thường đến thăm họ hàng ở tiểu bang Idaho, và họ cảm thấy khó hiểu về những gì tôi đang làm. Họ có rất nhiều quan điểm chính trị khác nhau. Tuy nhiên, tôi nhận thấy điểm chung giữa chúng tôi là họ có đức tin thâm sâu ở Thượng Đế. Họ là tín đồ sùng đạo Thiên Chúa. Và đó là điều tôi muốn thảo luận. Theo một cách nhìn, việc hiện nay có rất nhiều đề tài có thể gây tranh luận lại là một điều may mắn, một món quà, bởi vì điều đó có nghĩa là bạn bắt buộc phải tập trung vào điều gì thực sự quan trọng, còn mọi thứ khác sẽ dẫn đến tranh cãi. Bạn có thể tập trung vào những gì quan trọng không?

Có một thứ thương cảm ẩn chứa mặt trái, khi bạn nghe ai đó than thở về điều gì trên tin tức, bạn biết ngay câu tiếp theo sẽ là, “Và những người đó…” Bạn có thể nhận ra điều đó không? Và liệu có cách nào để nhẹ nhàng không tiếp tay cho điều đó? Bạn có thể thấy ra lòng thương cảm không? Bạn có thể hiểu được nguồn gốc suy nghĩ của người đó không? Bạn có thể tìm lại mối liên kết trở về vết thương chung và ý tưởng cao thượng mà tất cả chúng ta đều có không?

Điều đó thực sự góp phần vào việc tu hành để kiểm soát cơn giận và hướng đến lòng từ bi. Bởi vì một trong những lý do khiến các thế lực chính trị, các khuynh hướng, và các cuộc tranh luận lại có sức ảnh hưởng lớn đến chúng ta là vì chúng ta rất dễ nổi giận. Đó là một phần của chúng ta mà chúng ta thường không nhìn thấy. Chúng ta thích đến thiền đường và bày tỏ lòng từ bi, điều đó tốt thôi. Nhưng khi Đức Phật nói về Chánh Tư Duy, yếu tố thứ hai của Bát Chánh Đạo, Ngài đã nói về ý định từ bỏ, ý định không oán hận, avyapada, và ý định không gây hại, ahimsa. Vì vậy, hai trong số đó là về việc từ bỏ ác cảm, bởi vì chúng ta thực sự sống trong sự oán hận âm ỉ trong phần lớn cuộc đời mình. Một trong những chức năng chính của chánh niệm trong cuộc sống trước hết là để bảo vệ đạo đức của bạn, để giữ vững con đường tu hành. Nhưng thứ hai, và cũng rất quan trọng, là tránh sống trong ác ý. Hai tiêu chuẩn đó cho bạn có được chánh niệm đúng đắn, là tiêu chuẩn tốt để giữ.

Điều cần lưu ý là một số người chưa bao giờ học cách bày tỏ sự tức giận, tự khẳng định bản thân hoặc đặt ra ranh giới. Bạn cần phải làm điều đó. Có sự khác biệt rất rõ ràng giữa đè nén và kìm chế. Đè nén là nói, “Tôi không tức giận, tôi không tức giận, tôi không tức giận.” Kìm chế là nói, “Được rồi, đây là sự tức giận, tôi sẽ không hành động theo nó.” Bạn đợi một hoặc hai giờ, đi dạo, và sau đó bạn nói chuyện từ một vị trí của sự tử tế. Bạn coi tức giận là một tín hiệu, nhưng việc bày tỏ nó không bao giờ là khôn khéo.

Vậy làm thế nào để chúng ta có thể làm dịu cơn giận? Cơn giận có thể rất mạnh mẽ, và bạn thường phải dùng đến nhiều phương pháp khác nhau để hóa giải nó, bởi vì nó sẽ thay đổi hình dạng, và một phương pháp có thể hiệu quả trong một thời gian rồi lại không còn tác dụng nữa. Vì vậy, Đức Phật đã cho chúng ta rất nhiều phương pháp. Sư Ajahn Sona nói, “Nếu không thể bày tỏ lòng từ bi đến người khác, hãy bày tỏ nó với  chiếc ghế.” Ý đó rất hay.

Một lời khuyên tuyệt vời khác từ Đức Phật: Nếu bạn cảm thấy có ác cảm với ai đó, hãy cố gắng bày tỏ lòng từ đến họ. Nếu điều đó không hiệu quả, hãy thử bày tỏ lòng bi, karuna. Nếu điều đó vẫn không hiệu quả, hãy cố gắng giữ thái độ bình đẳng với họ, tức là xả. Hãy lưu ý rằng Đức Phật đã bỏ qua hỷ. Tôi nghĩ Ngài biết rằng việc đồng cảm niềm vui với người mà bạn không ưa quả là một điều rất khó khăn. Nếu điều đó không hiệu quả, hãy suy ngẫm rằng họ phải chịu nghiệp của họ. Và nếu điều đó vẫn không hiệu quả, đừng nghĩ đến họ nữa. Đó là một điều lạ ở Mỹ bởi vì chúng ta thường cho rằng mình phải đối mặt với mọi thứ và tự tìm ra giải pháp.

Đôi khi, việc viết tên người không ưa lên một mảnh giấy, bỏ vào phong bì, cất vào ngăn kéo và tự nhủ, “Sáu tháng nữa, mình sẽ lấy tờ giấy này ra. Nếu mình sẵn sàng duy trì một trạng thái tinh thần quân bình và khéo léo khi nghĩ về người này, thì thật là tuyệt.” Còn nếu bạn lấy mảnh giấy ra mà vẫn cảm thấy khó chịu như trước, thì có lẽ nên tạm thời gác lại thêm một thời gian. Điều đó không sao cả. Hãy áp dụng phương pháp tương tự cho chính trị. Nếu bạn ngưng chú ý vào chính trị mỗi ngày, trái tim bạn sẽ tự nhiên trở nên thanh thản hơn. Vì vậy, nếu có một chính trị gia nào mà bạn không ưa thích, hãy viết tên người ấy vào một mảnh giấy và cất vào ngăn kéo.

Một trong những phương pháp mạnh mẽ nhất để nuôi dưỡng lòng từ và xua tan cơn giận là nhìn nhận rằng lòng từ bi cần bạn ở một mình khi bạn đang tức giận. Thay vì thể hiện cơn giận đến người mà bạn đang giận, hãy cảm nhận nỗi đau khi tức giận. Nỗi đau đớn ấy lớn đến mức nào thì hãy bày tỏ lòng từ bi với nó đến mức đó. Nếu bạn bị cuốn vào sự giận dữ tự cho mình là đúng, hãy cảm nhận sức thu hút của nó để hiểu được nó. Đức Phật nói rằng để buông bỏ một điều gì đó, bạn cần hiểu sức thu hút, nhược điểm, và cách thoát khỏi nó. Sự giận dữ tự cho mình là đúng có một sức thu hút thực sự. Đức Phật gọi đó là sân hận với “ngọn ngọt và gốc độc.”

Một phương pháp khác là nhìn nhận những người trong cuộc sống của chúng ta, những người gây khó chịu cho chúng ta, những người không cùng quan điểm với chúng ta, họ là thầy của chúng ta. Theo quan niệm Đại thừa, các bồ tát có thể tách một phần tâm trí của họ và gửi đến chúng ta dưới dạng hóa thân trong một tình huống – như sếp của bạn, một người say rượu ngoài đường phố – để dạy bạn. Và nếu bạn thực sự nhìn những người khó ưa nhất trong cuộc sống của mình không là những trở ngại mà chính là những gì bạn cần để học cách phát triển lòng từ bi và tính nhẫn nại, thì đó là điều đáng quý. Hãy coi họ như người thầy của mình. Và nếu bạn cần cúi lạy về phía họ mỗi sáng, thì hãy làm điều đó. Có thể không phải khi họ có mặt. Nhưng làm vậy rất hữu ích.

Tôi nhớ có một vị sư gây rất nhiều rắc rối cho tôi. Ông ấy thường xuyên chỉ trích tôi về nhiều chuyện. Đến một lúc kia tôi nhận ra rằng nếu có một vị thầy cao cấp quan tâm nhiều đến tôi như ông ấy, thì tôi sẽ vô cùng biết ơn. Nhờ vậy, trong năm đó vị sư khó ưa là thầy của tôi, và đó là một trong những năm tu hành có hiệu quả nhất trong đời tôi.

Khi chúng ta hướng đến tầng cao thượng, nếu có người đang tranh luận gay gắt, hãy nghĩ đến Khổ Đế, tức chân lý cao quý đầu tiên, dành cho họ. Điều gì có ý nghĩa với họ? Điều gì khó khăn với họ? Họ suy luận từ đâu? Chỉ cần đặt câu hỏi. Hãy xem liệu chúng ta có thể hạn chế bày tỏ ý kiến ​​cá nhân và nghĩ rằng họ đã nghe đầy đủ. Là một Phật tử, người tu hành, hay bất cứ danh xưng nào bạn muốn gọi mình, bạn sẽ nghe họ khác hơn và biết lắng nghe. Đó là sự cao thượng mà bạn đang nắm giữ trong tay. Khi bạn đến những buổi tụ tập, ngay cả khi đó là trong phòng tập thể dục, bạn đang bước vào một truyền thống đã có từ 2,500 năm trước. Đừng đánh giá thấp tầm quan trọng của sự cam kết, trách nhiệm, và nghĩa vụ mà chúng ta đang gánh vác. Đó không chỉ là một món quà, mà còn là một nghĩa vụ.

Theo một nghĩa nào đó, nhiều cuộc tranh chấp văn hóa, nhiều sự tranh cãi qua lại, có thể được giải thích bởi vì những nền tảng ý nghĩa của xã hội chúng ta đã bị xé rách. Khi con người không có một khuôn khổ tinh thần, họ buộc phải gán ý nghĩa tinh thần đó cho những thứ không xứng đáng. Các hệ tư tưởng là những tôn giáo què quặt. Chúng tồn tại một cách khó nhọc, chúng mang lại sự nối kết và mục đích, nhưng chỉ ở mức độ hời hợt. Và nếu không tham gia vào chuyện tranh cãi nhưng có thể mang đến một tầng ý tưởng cao thượng hơn, bạn đang giải quyết nguyên nhân gốc rễ của sự mất quân bình này. Nếu mọi người bước vào con đường tâm linh, họ sẽ được miễn nhiễm trước những mặt trái tồi tệ nhất của nền văn hóa chúng ta. Đó là những gì bạn mang lại. Bạn mang đến cơ hội kết nối, cơ hội giải quyết. Bạn thể hiện lời hứa thực sự của đạo pháp và cũng đang noi theo tấm gương của “Nữ Hoàng Nhạc Đồng Quê.”⧫