Đọc 6 phút

Bài CHƠN HIỀN TUỆ

Mỗi khi có dịp về Việt Nam, đến thành phố nào chúng tôi cũng ráng viếng thăm một ngôi chùa. Lần này, đáp máy bay đến Sài Gòn hôm trước thì sáng hôm sau việc đầu tiên là thuê chiếc taxi đi Chùa Lâm Tế ở Quận 1 thắp hương cho cha mẹ chồng. Ra Huế thì trước tiên đến Chùa Viên Thông nằm ở phía Tây Nam núi Ngự Bình để lạy Phật rồi ra bảo châu thắp hương cho ông bà ngoại các cháu.

Nói là về Việt Nam chứ thật ra thì về Huế là chính. Và mỗi lần về đều đi thăm lại một vòng các chùa lớn nhỏ để lạy Phật và cúng dường tam bảo. Trong chuyến đi tháng 5, 2026 vừa rồi, khi đến Chùa Từ Hiếu, chúng tôi và đứa con gái may mắn được nghe một thời kinh của Thầy Mãn Phước và sau còn được Thầy nhẹ nhàng ban cho một bài pháp về “ngọc trong tay.”

Lần này lại được thăm Tịnh Xá Ưu Đàm Lan Nhã để thắp hương cho người chị dâu, nghe sư cô kể chuyện chị chăm sóc các cháu ở cô nhi viện Ưu Đàm và những ngày cuối của chị trong chùa cho đến tang lễ ấm áp được các ni sư tụng kinh và lo việc ma chay. Không biết vì duyên chưa đến hay vì quá cảm động hay sao mà chúng tôi không nghĩ đến chuyện đến thăm các cháu ở cô nhi viện. Hẹn các cháu cuối năm nay vậy!

Trở vô Đà Nẵng, vợ chồng tôi đã định nghe lời khuyên của cô cháu dâu đi thăm hòn đảo Lý Sơn. Nhưng tính đi tính lại thì thấy thì giờ và vấn đề di chuyển có vẻ gấp gáp, chúng tôi đổi ý, lên mạng tìm những tuyến đường xe lửa trên bản đồ của Đường Sắt Việt Nam và cuối cùng chọn đi Quy Nhơn. Chuyến xe SE 3 từ Ga Đà Nẵng đến Ga Diêu Trì dài đến 7 tiếng nhưng rồi cũng đến!

Ở Quy Nhơn, trong một chuyến đi thăm các trẻ mồ côi được Sư Cô Minh Tâm nuôi dưỡng ở Chùa Mỹ Hóa, tuy thấy chúng tôi mệt vì cả buổi sáng ở chơi với các em, anh taxi vẫn gợi ý đưa đi thăm một số chùa mới được trùng tu sau này. Sau thấy chúng tôi có vẻ “dị ứng” với những chùa to Phật lớn, anh đề nghị đến Tổ Đình Thập Tháp tại phường An Nhơn Bắc, tỉnh Bình Định (nay đổi thành Gia Lai).

“Chùa này là cổ tự, có từ lâu đời rồi cô chú à!”

Chúng tôi bằng lòng ngay vì liên tưởng đến Chùa Viên Thông ở Huế cũng được xây dựng từ thế kỷ 17. Vậy là trong cái nóng gay gắt của buổi trưa hè, chiếc xe taxi chở chúng tôi chạy trên Quốc Lộ 1A, qua những thửa ruộng cuối mùa gặt và các vườn cảnh trồng toàn cây mai vàng còn non được chăm sóc kỹ lưỡng chờ gần Tết đem bán ở các chợ hoa.

Khoảng hơn nửa tiếng sau, xe quẹo phải vào một con đường đất, có tấm bảng cũ trước kia chắc đề rõ tên chùa nhưng nay đã phai màu theo năm tháng. Chỉ một đoạn ngắn thì quẹo phải một lần nữa, qua hồ sen rộng đã thấy cổng chùa. Cửa xe vừa mở thì khí nóng ập vào mặt, chúng tôi đi nhanh qua một vòm nhỏ nơi bức tường thấp để vào trong. Không thấy bóng ai nhưng nghe tiếng người nói chuyện giọng Bình Định lao xao.

Trong tiếng ve kêu ran, chúng tôi đi lần ra phía trước tìm đường vào chánh điện, đang ngắm tấm bình phong bằng đá phía bên trong cổng chợt nghe tiếng chào của một chú tiểu còn trẻ mặc bộ áo vải nâu đã hơi sờn. Chúng tôi hỏi thăm về sự tích ngôi chùa và thoáng nghe tiếng chú giải thích lịch sử chùa nhưng chú nói nhỏ và đi thoăn thoắt nên tôi nghe tiếng được tiếng không. Với lại trời nóng quá, mồ hôi mồ kê nhễ nhại mà chưa kịp tháo nón vải và kính mát nên tai tôi chỉ nghe ù ù. Chú dẫn chúng tôi ra ngã sau vào chánh điện.

Bước qua ngạch cửa giống loại kiến trúc nhà xưa ở Huế, chúng tôi bước chậm lại, rồi chắp tay quỳ trước bàn thờ Phật, không gian hoàn toàn yên tĩnh chỉ thoang thoảng mùi gỗ xưa dưới những tia ánh sáng yếu ớt từ trên mái rọi lên nền nhà. Chú lặng lẽ thắp cho mỗi người một bó nhang to và đánh chuông để chúng tôi lễ Phật. Trong khung cảnh tĩnh lặng, nhìn màn bụi nhẹ phủ trên các bức tượng, bức trướng xưa làm tôi không khỏi bùi ngùi cảm động. Được đứng trong một ngôi chùa cổ để đốt nén tâm hương thì thật là một cơ duyên cho những người sống xa quê hương, xa cả ngàn dặm đường, xa cả một đại dương.

Chùa Thập Tháp do Thiền sư Nguyên Thiều sáng lập năm 1668 là một trong những tổ đình cổ kính và tiêu biểu bậc nhất của Thiền phái Lâm Tế ở miền Trung. Chùa được xây dựng “trên một ngọn đồi hình mai rùa, được gọi là đồi Long Bích hay gò Thập Tháp. Trước đây, trên khu gò này có mười ngọn tháp do người Chăm xây dựng để bảo vệ thành Vijaya.” Vì được xây lên từ những viên gạch đỏ của mười ngọn tháp đổ nát quanh vùng nên chùa có tên là “Thập Tháp.”

Năm 1691, Chúa Nguyễn Phúc Chu ban sắc phong và biển ngạch mang tên là “Thập Tháp Di Đà Tự.” Trải qua 15 đời trụ trì với nhiều vị cao tăng như Thiền sư Liễu Triệt, Minh Lý, Phước Huệ (được tôn làm Quốc sư dưới triều Nguyễn), ngôi tổ đình này không những là trung tâm Phật học và truyền bá đạo pháp mà còn là một bảo tàng về văn hóa, điêu khắc và kiến trúc đặc sắc của vùng đất Đồ Bàn xưa.

Đặc biệt hơn nữa là chùa còn “lưu giữ bộ Gia Hưng Tạng (một phần của Đại Tạng Kinh) vô cùng quý hiếm. Đây là một trong những bộ kinh Phật cổ và có giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt tại Việt Nam, do Thiền sư Nguyên Thiều thỉnh từ Trung Hoa sang từ cuối thế kỷ XVII.”

Vì không chịu nỗi khí trời ngày càng oi bức, lạy Phật xong chúng tôi từ biệt chú tiểu trẻ dù chú có dặn ra coi bảo tháp phía sau chùa. Khi xe lăn bánh, thoắt một cái ngôi cổ tự đã khuất sau rặng cây, chúng tôi lặng lẽ nhìn ra những xóm làng ruộng nương hai bên, trong lòng mang máng chút nghẹn ngào. Ngẫm lại cảm giác hồi hộp khi xuống xe lửa ở ga Diêu Trì, chúng tôi càng mừng vì đã chọn thành phố Quy Nhơn hiền hòa, một địa danh mới đầu xa lạ nhưng bây giờ lại là nơi đã đem lại nhiều khám phá thích thú, những mối cảm xúc sâu đậm, và một gắn bó vô hình nhưng chặt chẽ, như làn khói hương đọng trên vai bức tượng Đức Phật trong ngôi cổ tự.⧫