Đọc 3 phút

Bài THẦY NẪU

Cứ tưởng Bùi Kha hầm hố, cứng rắn như những bài viết của ông … nhưng không. Lễ tưởng niệm ông tại chùa Việt Nam, Los Angeles như một bản giao hưởng nhẹ nhàng đầy kịch tính với nhiều cung bậc của kẻ sĩ trong xã hội đầy rẫy những vết hằn bẻ cong lịch sử.

Không biết bao lâu rồi Nguyên Nguyện rất thích đọc báo Giao Điểm với những những tên tuổi: Bùi Kha, Trần Chung Ngọc, Lý Thái Xuân, Nguyễn Mạnh Quang, Cao Huy Thuần, Charlie Nguyễn, Bùi Văn Chấn, Hoàng Nguyên Nhuận, Nghiêm Xuân Hồng, Nguyên Giác (Phan Tấn Hải), v.v…

Vùng đất Phú Yên sau cuộc chiến 1963 có những tang thương tột cùng. Hòa Thượng Trí Quang dạy Nguyên Nguyện thường chia sẻ về những gia đình tại Xuân Quang, Xuân Phước, Hòa Quang, Hòa Vinh, Trung Lương bị giết năm 1963. Giòng họ nội ngoại của Nguyên Nguyện cũng là những nạn nhân của biến cố 1963. Cho nên đi tìm chính sử là nhiệm vụ của kẻ hậu bối. Nguyên Nguyện đi khắp những địa danh tại Phú Yên nơi những người đã nằm xuống trong cuộc kỳ thị tôn giáo 1963 của Triều Ngô, những người còn lại kể chi tiết rành mạch như những thước phim được quay chậm. Tổng số Phật Tử Phú Yên bị bức hại năm 1963 hơn 60 người bị giết hoặc mất tích.

Được đọc lại những văn bản bằng người thật việc thật của Giáo Hội Phật Gíao Phú Yên, những bút tích được ghi lại những hình ảnh của chính người thân tộc mới thấy được kiếp nạn Phật Giáo 1963 tại Phú Yên quá sức hãi hùng. Những mẫu chuyện bắt người bịt miệng như phim bạo lực, đốt nhà, quăng phẩn, quăng đá ban đêm, rồi thủ tiêu bằng bao bố quẳng xuống sông chỉ có bọn họ mới làm được.

Bùi Kha viết những bài viết kinh điển không né tránh. Ông viết rất thật vì gia đình ông cũng là nạn nhân của những năm 1961-1963. Những bí mật 1963 được bạch hóa từ Nhà Trắng, từ Cục Lưu Trữ Quốc Gia Pháp, từ những bức thư trao đổi của chính quyền, v.v. được ông hệ thống hóa, phản biện đầy khoa học, đã phần nào làm sáng tỏ thêm một mảng lịch sử đen tối được lấp liếm bởi những kẻ quên cội nguồn, quên tổ quốc.

Đông đảo những nhà học Phật uyên thâm như: Nguyên Giác -Phan Tấn Hải, Tâm Huy -Huỳnh Kim Quang, Giáo Sư Bùi Ngọc Đường, Đào Nguyên Dương, Bác Sĩ Võ Đình Hữu, Phan Trung Trực, Bác Sĩ Đỗ Hữu Tâm, Nguyễn Sỹ Qúy, Dược Sĩ Uyển, Hoàng Phấn, Tâm Hòa, Huynh Trưởng Trần Đình Minh, và nhiều nhiều vị nhân sĩ trí thức Phật Giáo đồng tham dự buổi lễ tưởng niệm Sa Di Trung Kiên -Bùi Kha (Bùi Hồng Quang) tại chùa Việt Nam.

Ông sinh năm 1941 tại Quảng Trị, xuất gia tu học tại Cố Đô Huế, du học tại Hoa Kỳ năm 1974 và định cư nơi đây sau biến cố 1975. Ông thành lập Hội Từ Thiện Giao Điểm và tạp chí Giao Điểm. Những năm cuối cuộc đời ông về Việt Nam xin trở lại đời sống của người xuất gia với pháp danh Trung Kiên.

Tạp Chí Giao Điểm là những bản văn sự thật phản biện một phần nào của lịch sử Việt Nam và lịch sử Phật Giáo Việt Nam bị những ngòi bút ngoại giáo bẻ cong gây nên sự chia rẽ rạn nứt từ cộng đồng. Những việc làm của Bùi Kha như một phần đóng góp cho chính sử được tỏ sáng . Lịch sử là những mảng nối Đen-Trắng, Thắng-Thua, người viết sử phải là người đứng ngoài thể chế, ngoài tôn giáo thì lời viết sử kia mới là lời chân thật.

Xin tri ân buổi tưởng niệm đầy những cảm xúc trần phai, chắp tay hoa sen một lần nữa cung kính tiễn biệt ông. Sa Di Trung Kiên-Bùi Hồng Quang.

Cali, July 20, 2026⧫

Nguồn: Thầy Nguyên Nguyệnpy/ Facebook