Kính thưa quý Thiện Hữu Tri Thức, kính thưa quý Phật tử, cứ mỗi lần Liễu Nguyên nghĩ về Đức Mẹ Hiền Quán Thế Âm Bồ Tát, là mỗi lần nước mắt cứ rơi rơi. Vì cảm niệm biết bao công ơn trời biển của Ngài, đã bao lần đã chết đi cũng nhờ đức Từ Bi Trí Tuệ, từ 12 Nguyện Lực của Ngài mà sống lại đến hôm nay. Một lần bị nước cuối trôi, oằn oại trong cõi chết vậy mà chỉ cần nhớ đến Ngài thì Ngài liền hiện thân cứu giúp, cho con có lại sự sống, và sự bình an này.
Nha Trang xưa / Kim Thân Phật Tổ / Sáu mươi năm / ngự ở trên đồi / Như Lai thư thái dáng ngồi / Từ Bi ánh mắt trải trời mông mênh / Trải dòng đời mãi chông chênh / Thậm thâm diệu pháp / Ngọn đèn soi Tâm…
Tôi không biết bài thơ này đã làm thay đổi bao nhiêu cuộc đời, mỗi ngày, nhưng nó đã thay đổi cuộc đời tôi. Bài thơ vừa mạnh mẽ lại vừa dễ hiểu–không hề có chút gì bí ẩn hay mơ hồ–nó nhắc nhở tất cả chúng ta hãy sống mạnh mẽ hơn, hãy thoát khỏi sự tê liệt của cảm giác, hãy tỉnh thức và nhớ rằng–cuộc sống trôi qua rất nhanh.
Bằng những câu thơ được sáng tạo như có sự mặc khải bất khả tư nghì, Nguyễn Tất Nhiên đã diễn tả giùm cho chúng ta một sự thật mà hiếm ai dám nhìn nhận mỗi khi bước vào một nghĩa trang: mỗi nấm mồ là một con người đã từng sống và yêu và khổ đau, và rồi tất cả chúng ta –tôi, bạn, và cả nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên– cũng chỉ là những nấm mồ giữa thiên thu.
Nhân dịp lễ Vu Lan 2025, xin gửi đến bạn đọc xa gần một vần thơ cũ. Thật vậy, thời gian luôn đổi mới, thế nhưng thời gian vẫn là thời gian. Những áng mây cũng vậy, trôi đi không bao giờ trở lại, thế nhưng đôi khi dường như cũng có những áng mây “sao trông giống như những áng mây một thuở nào”.
CÒN nghe suối mạch chảy xuôi / YÊU đời rách nát ngậm ngùi hô kinh / MỘT phương tám nẻo một mình / THUỞ đày đọa lá trên cành hớp sương / ĐI qua tóc cũ màu hương / HOANG đàng du thủ đong lường hắt hiu.
ĐÀO VĂN BÌNH. Đừng gieo trồng nghiệp xấu / Hãy dạy cháu con thế nào là tươi đẹp / Hãy dạy cháu con thế nào là trang nghiêm, trật tự / Sạch sẽ từ đình, chùa và căn nhà mình ở / Hãy cúi xuống nhặt từng cọng rác / Từng mẩu thuốc lá / Và quét sạch cả những chiếc lá rơi.
ĐÀO VĂN BÌNH. Thơm tho mà khiêm tốn / Công đức mà chẳng kể công / Như đạo hạnh của các bậc thiền sư / Cho nên Chư Phật, Chư Vị Bồ Tát / Đều ngự trên tòa sen / Khi bạn chết đi và vãng sinh Tịnh Độ / Một đóa sen sẽ nở để chào đón bạn.
TÂM KHÔNG VĨNH HỮU. Một mình / quỳ dưới kim thân / Trời đêm sáng lạ / Phật gần trong tim / Dưới kia phố sáng đêm chìm / Nam mô lạy Phật / Con xin trở về.
SƯ ÔNG LIỄU QUÁN. Chân trời mới đưa Ngài vào tĩnh tọa / Nguyện một lời và chỉ một lời / Không thấy đạo thân nầy tan cho đại thụ / Lời nguyền ấy đã khai nguồn chân lý / Bốn mươi chín ngày tra vấn kiếp nhân sinh / Ròng rã hoài không phút giây buông thả / Vùng đất tâm dần lộ trong tim / Ngày thứ bốn mươi chín lúc sao mai vừa mọc / Ý thức Ngài bừng vỡ kiếp nhân sinh /…
TÂM MINH. Mỉm cười tu sĩ nói rằng: / “Tụng kinh lợi ích sẽ mang tốt lành / Lợi cho bác gái đã đành / Còn cho tất cả chúng sinh hữu tình!” / Bác nông dân chợt lặng thinh / Rồi lo ngại hỏi: “Tụng kinh phước nhiều / Vợ tôi hưởng được bao nhiêu.”
TÂM MINH. “Thông thường một kẻ mở lời / Chúc mừng người khác tôi thời lắng nghe / Nào mừng hạnh phúc tràn trề / Nào mừng cuộc sống muôn bề thành công / Bề ngoài nghe vậy thỏa lòng / Tôi nghe thêm được bề trong lặng thầm.”
ĐÀO VĂN BÌNH. Thú vui không phải là hạnh phúc / Mà nhiều khi nó là nguồn gốc của khổ đau / Niềm vui lớn nhất của nhân loại ngày hôm nay / Chẳng phải thánh nhân xuất thế / Chẳng phải một nền hòa bình / cho nhân loại / Mà là bóng đá!
ĐÀO VĂN BÌNH. Hò ơi! / Ai qua Đền Vạn Kiếp? / Ai xuôi nước Nhị Hà? / Ai về qua Sông Cửu? / Gánh lúa vàng nặng trĩu trên vai / Hò lơ điệu hát buông dài / Nhớ thương đất nước chẳng phai trong lòng.
TÂM MINH. Chỉ riêng hình dáng voi kia / Người mù nào có biết gì rõ đâu / Vậy mà xúm lại cãi nhau / Nghĩ mình tài giỏi hàng đầu kém ai!” / “Trong triều đình cũng vậy thôi / Tà ma ngoại đạo lắm người vẫn theo / Tôn thờ chủ nghĩa, giáo điều / Với bao học thuyết mang nhiều lầm sai / Chỉ hay một, chẳng biết hai.
TÂM MINH. Từ lâu Phật đã dạy rồi: / “Chúng sanh Phật tánh sẵn nơi thân này / Tương lai thành Phật một ngày / Riêng ta là Phật giờ nay đã thành. / Chúng sanh tu khéo tâm mình / Tương lai cũng sẽ trở thành Phật thôi!”
TÂM MINH. “Thiền sư sao lại chóng quên / Chúng tôi chiến sĩ sống bên sa trường / Xả thân chiến đấu vẻ vang / Hy sinh tính mạng bảo toàn quốc gia / Sao ông lại chẳng nhớ ra / Để mà đối đãi khác xa hơn người!” / Thiền sư nghiêm giọng trả lời…
HUỆ TRUNG. Ra thăm vườn buổi sớm / Đón trời mưa bay bay / Nghĩ nhiều về sự sống / Thêm chắt chiu ngày ngày / Trong niềm đau nỗi khổ / Chợt mùa xuân nhẹ về…
TÂM MINH. Cuộn hàng mất trộm người ta thấy liền / Kẻ gian lộ diện, lộ tên / Lái buôn bị trộm thật hên vô vàn / Thâu hồi đầy đủ số hàng / Những bà con khác được mang trở về…
TÂM MINH. Một ngày trời nổi cơn giông / Nếu mà sét đánh cây thông đổ nhào / Cây này sẽ đổ hướng nào?” / Mọi người đều nói đổ vào hướng Đông / Mỉm cười Phật dạy ung dung: / “Con người cũng giống cây thông vô ngần.”
TÂM MINH. Chiều về am, phải qua sông / Sư nào dám ngó bóng hồng xinh tươi / Xuống đò ngồi khuất xa rồi / Gầm đầu, cúi mặt xuống nơi lòng đò. / Đò trôi qua bến êm ru / Kỳ này chắc mẩm thầy tu hết phiền / Nào ngờ khi khách trả tiền…
AN BÌNH HIẾU. Mỗi bước chân ta mang niềm hạnh phúc / Vào không gian thương hiểu những tâm hồn / Trong im lặng âm thanh cũng hoằng ngôn / Như soi tận đáy nguồn từ tịnh khúc.
TÂM KHÔNG VĨNH HỮU. Ngày lành duyên thiện gặp nhau / Hoa reo tháng tốt, bóng sầu giờ linh / Nửa đêm gà gáy gọi tình / Năm dài chớp tắt sắc hình hợp tan.
ĐÀO VĂN BÌNH. Khi trụ vào tiền bạc / Thì lòng ham muốn nảy sinh / Cất giấu làm của riêng / Lúc đó chùa biến thành siêu thị / Buổi sáng trang nghiêm ngồi tụng Kinh Bát Nhã / Buổi tồi về ngồi hoan hỉ đếm tiền.
TÂM MINH. Than tu khổ hạnh buồn đời / Con đường Phật quả xa vời, gian nan / Sau khi nghĩ bèn chuyển sang / Chỉ tu theo hạnh dễ dàng mà thôi / Làm A La Hán được rồi / Đường tu mau chứng, luân hồi thoát ngay.
NYOGEN SENZAKI. Lúc đang tiếp khách hay khi một mình / Giữ gìn lời nói chân thành / Nói gì phải quyết thực hành mãi thôi / Một khi cơ hội đến rồi / Chớ nên hờ hững buông trôi lỡ làng…
Cưỡi Trâu thong thả trên đường / Về nhà bình thản không vương bận lòng / Và Trâu cũng nghỉ ung dung / Bình minh vừa tới rạng hồng nơi nơi / Trong nhà tranh nghỉ thảnh thơi / Roi, dây đem cất, ta thời cần đâu.
TÂM MINH. Áo quần, mền rách phía trong / Gói thành một gói, cõi lòng thảnh thơi / Sau này đi khắp mọi nơi / Hắn mang gói đó chẳng rời phút giây / Mọi người biết được chuyện này / Đêu chê cười hắn là tay ngu đần.
TÂM MINH. Mủi lòng trước cảnh lầm than quanh mình / Bao tiền quyên để in kinh / Ông đem cứu đói chúng sinh trong vùng / Hết tiền ông chẳng ngại ngùng / Bắt đầu quyên lại vô cùng hăng say / Vài năm sau chợt buồn thay / Tai ương bệnh dịch lan đầy khắp nơi.
TÂM MINH. “Khi đào xong chiếc hầm này / Mạng ta chẳng tiếc, dâng ngay cho người!” / Con trai viên chức nhận lời / Chờ xong công việc, thù thời tính sau.
TÂM MINH. Truyện này thí dụ có người / Nghe Sa Môn đức tuyệt vời từ lâu / Bà La Môn đức kém đâu / Mọi người cung kính trước sau cúng dường / Người này bèn nghĩ điên cuồng.
NGÔ TẰNG GIAO. Giờ trâu trắng hết thân hình / Và mây trắng bạc vây quanh trâu rồi / Người chăn cũng tự tại thôi / Tới thời thoải mái, qua hồi lo âu / Chú trâu cũng vậy, theo sau / Bước chân lững thững khác đâu chút nào.
TÂM MINH. Thấy con mang tiếng biết bao / Vì mình ăn mặn, ai nào cảm thông / Sau cùng mẹ quyết một lòng / Theo con nương chốn “cửa Không” an lành / Ăn chay, xuống tóc, tu hành / Con tu mẹ cũng trở thành ni cô.
NGÔ TẰNG GIAO. Lần sau ma có hiện hình / Con nên gây mối cảm tình, ngợi khen / Tạo lòng tin và làm quen / Khen rằng ma rõ chuyện riêng con rồi / Ma tài tình! Ma tuyệt vời! / Nên con hứa trở lại đời độc thân.
NGÔ TẰNG GIAO. “Lừa này bản lãnh rất ư lạ lùng / Giỏi hơn ông thợ vô cùng / Bao đồ sứ thợ làm trong năm rồi / Chỉ cần vài phút giây thôi / Một mình lừa đã tức thời phá tan.”
TÂM KHÔNG VĨNH HỮU. Đèn khuya trăng hỏi mất còn / Lao lung nhóm lửa thổi hừng bi tâm / Kinh vàng giới vực bóng râm / Thơ siêu xuất ý quyện vần thanh cao / Nắm cơm tù ngục xin chào / Nụ cười tan chảy tanh tao ưu phiền.
NGÔ TẰNG GIAO. Truyện này khuyên nhủ chúng sinh / Phải theo lời Phật dạy mình chớ quên /
Thân người khó đạt được liền / Chúng ta đã được phải nên giữ gìn / Tu thân, tích đức, tạo duyên / Vun bồi cội phúc luôn thêm tốt lành.
NGÔ TẰNG GIAO. Vàng đang nóng đỏ kể chi / Khiến cho bông vải cháy đi điêu tàn / Sạch sành sanh, cháy tiêu tan / Thế là bại lộ chuyện gian manh rồi / Vàng không trộm được của người / Bao nhiêu bông vải mình thời tiêu ma.
TÂM KHÔNG VĨNH HỮU. Đời lao đao thống khổ / Người ở lại, kẻ đi / Thiếu thừa từng hơi thở / Sầu muôn thuở chia ly / Đã ưu sầu khuất bóng / Giữa đại nạn chập chùng / Góc nhà nay vắng trống
Trầm lặng tỏa hoa hương.
NGÔ TẰNG GIAO. Truyện này thí dụ đạo mầu / Phật từng khuyên dạy ta mau tu hành / Trì giới cấm, theo pháp lành / Để như cây quý tươi xanh giữa trời / Sinh ra quả báu tuyệt vời / Từ bi, trí tuệ bao người cầu mong.
ĐÀO VĂN BÌNH. Thế giới này như địa ngục trần gian / Như loài thú tranh nhau xẻ thịt / Không ngộ nhận phải theo đường Bát Chánh / Có Chánh Kiến rồi mới tới Chánh Tư Duy / Không nhìn đời bằng con mắt thị phi / Không thương-ghét và không kỳ thị.
NGÔ TẰNG GIAO. Truyện này thí dụ ở đời / Hiểu lầm Phật Pháp lắm người vụng tu / Tưởng mình tài giỏi có thừa / Rời xa chánh pháp từ xưa rạng ngời / Khổ tu nhưng chỉ hại thôi!
NGÔ TẮNG GIAO. Phạm vào một Giới thời nên sửa mình / Để quay về chốn tịnh thanh / Tiếc thay vị đó tu hành lầm sai / Không hề xấu hổ cùng ai / Ăn năn, sám hối đồng thời cũng lơ / Lại lầm tưởng rất mê mờ: / “Phạm vào một Giới, bây giờ cần chi.
DIỆU BẢO. Bỏ giấc mộng dở dang, người chìm mộng ngàn thu một thủa / Liệu có thật nắm được tay nhau mà đi trong cõi mộng? / Chi bằng dứt bỏ tâm tư, tự do cùng gió với mây trời!
NGÔ TẰNG GIAO. Nước tanh “ngũ dục” uống thêm / Đôi khi cảm thấy buồn phiền chán chê / Thầm mong ma “ngũ dục” kia / “Sắc, thanh, hương, vị, xúc” thì dừng chân / Mong đừng tuôn chảy tới gần / Tiếc thay “ngũ dục” vẫn luôn quấy rầy.
NGÔ TẰNG GIAO. Truyện này thí dụ ở đời / “Sinh, già, bệnh, chết” con người tránh đâu / Bệnh “vô thường” khổ ngập đầu / Con người do đó muốn cầu trường sinh / Nhưng mà lại mắc vô minh / Không tìm Phật học pháp lành thánh nhân.
TÂM MINH. Giữ gìn giới luật cho chuyên / Niết Bàn tịch tịnh là miền chờ ta / Hai con quỷ tựa tà ma / Tựa phường ngoại đạo gần xa tranh giành / Tìm cầu quả báo an lành / Đều không toại nguyện. Khó thành đạt thay.
TÂM MINH. Truyện này thí dụ ở đời / Học tu Phật Pháp lắm người dễ duôi / Giới và Định, Tuệ buông xuôi / Chỉ lo công đức tô bồi quanh năm / Nào dâng vật thực chư Tăng / Nào xây chùa, tháp rộn ràng khắp nơi / Làm như vậy cũng tốt thôi / Nhưng mà đã bỏ gốc rồi còn chi.
VĨNH HỮU. Mẹ còn, còn cả Vầng Trăng / Nguồn Thơ bất tận nhịp vần thăng hoa / Mẹ yêu là Phật ở nhà / Cài lên ngực áo đóa hoa sắc hồng / Ta về ôm Mẹ mà hôn / Rưng rưng nước mắt mất còn mong manh.
TÂM MINH. Tinh cần tu học lắm người khổ công / Chỉ cầu danh lợi viển vông / Chẳng cầu đạo quả vô cùng cao siêu / Dụng công thời rất là nhiều
Mà thu hoạch chẳng bao nhiêu, đáng buồn!
TÂM MINH. “Sáu căn” cửa mở vô tình / “Sáu trần” trộm cướp gian manh nhập vào / Mang theo phiền não biết bao / Trộm đi công đức từ lâu vun trồng / Bao nhiêu đạo phẩm mất luôn / Bao nhiêu tài bảo có còn nữa đâu.
TÂM MINH. Người tu học quyết một đường / Quyết theo Phật pháp, đạo vàng chuyên tâm / Nếu thay đổi là lỡ lầm / Khi thầy quở trách phải cần lắng nghe / Không nên tự ý bỏ đi / Để rồi gặp khó khăn thì quay lui.
TÂM MINH. Người theo Phật Pháp tu hành / Sau khi phá giới, gian tình chối nhanh / Không hề cải dữ làm lành / Không hề sám hối tâm thành sửa sai / Loay hoay tìm cách chối dài / Để rồi kết cuộc mọi người đều hay.
TÂM MINH. Ở đời có kẻ muốn tu / Muốn làm việc phước rất ư tốt lành / Tỉ như bố thí nhiệt thành / Nhưng dùng thủ đoạn của mình bất lương / Đoạt tiền tài của thập phương / Gian tham, bất chính, không màng khen chê.
TÂM MINH. Nhiều người thuyết pháp nhắm vào lý suông / Vừa mơ hồ, lại viển vông / Còn phần chánh lý thời không thuyết trình / Không mang lợi cho chúng sinh / Nhọc công, uổng phí, chính mình ích đâu.
VĨNH HỮU. I rose up, brought a pen to become a literary clown / and became attached to the profession / Tôi đứng dậy, cầm bút làm hề văn chương / và trở nên gắn bó với nghề / Trong nhiều năm, tôi ngủ trong giấc mơ / thức dậy bất ngờ, và viết về mọi thứ.
TÂM MINH. Ông liền trừng phạt cô thôi / Đánh cô tớ gái mười roi thảm sầu. / Các người chủ còn lại sau / Cũng đều nổi giận theo nhau đánh đòn / Mỗi ông đánh mười roi luôn / Khiến cô tớ gái tâm hồn nát tan / Lại thêm thân xác héo tàn / Bỗng dưng gánh chịu vô vàn oan khiên.
TÂM MINH. Đợi ngày một kẻ đi chơi / Kẻ kia ở lại tức thời ra tay / Đập chân bên đó gãy ngay / Cái chân mà bạn thường ngày bóp xoa. / Bạn chàng khi trở về nhà / Thấy thời giận giữ bùng ra thét gầm…
TÂM MINH. Thầy trò nên sống chan hòa tương thân / Có nhiều đệ tử sai lầm / Chê thầy già cả thiếu phần tinh anh / Cho nên trò lại muốn tranh / Giành quyền lãnh đạo phô danh với đời / Nghĩ mình tài giỏi hơn người
Nào hay kinh nghiệm mình thời còn non…
TÂM MINH. Truyện này thí dụ thân người / Nếu sinh ra được nghĩ thời khó sao / Được nghe Phật Pháp tối cao / Lại càng thấy khó gấp bao nhiều lần / Chúng ta may mắn bội phần / Được nghe Pháp, lại mang thân con người / Giữ thêm chút giới luật thôi / Với tâm nhỏ hẹp nghĩ thời là xong…
TÂM MINH. Chúng sinh mỗi loại đều luôn / Chính do nghiệp báo đúc khuôn ra mình / Chính nghiệp báo tạo chúng sinh. / Chư Phật thuyết pháp phân minh tỏ tường / Như “bát chánh đạo” tám đường / Không chấp “đoạn diệt” hay “thường trụ” đâu!
TÂM MINH. Truyện này thí dụ nhiều người / Thời giờ quý báu buông trôi lẹ làng / Chỉ ham công việc buộc ràng / Cho nên chẳng chịu siêng năng tu hành / Nơi thường tụ hội chúng sanh / Nơi mà Phật thuyết pháp lành cho nghe / Cứ lơ là chẳng chịu đi / Chỉ ham việc chẳng ích chi cho mình.
TÂM MINH. Mỗi khi thuyết pháp tại đâu / Phải nên vận dụng cho sao hợp thời / Tùy nghi thay đổi từng nơi / Môn thời bình đẳng, môn thời lại không / Du di sai biệt là thường / Không nên chấp nhặt mà vương lỗi lầm.
TÂM MINH. Chợt chàng trai trẻ loay hoay, lầm bầm / “Lái tàu phải thật bình tâm / Chèo nên nắm chặt, hướng cần đổi thay.” / Nhưng trên thực tế chàng này / Xét cho chính xác không hay biết gì / Không hề biết cách giải nguy / Khiến tàu bị sóng gió kia dập vùi.
TÂM MINH. Bà con đồn đãi truyền lời / Rằng nhiều quỷ dữ trong nơi nhà này / Mọi người sợ hãi lắm thay / Dám đâu vào ngủ tại đây buổi nào. / Bấy giờ có kẻ tự hào / Rằng mình can đảm từ bao lâu rồi.
TÂM MINH. Anh chàng hết vía, thất thần, hoảng kinh / Trèo lên cây trốn thật nhanh / Rượt theo sư tử chỉ đành nhìn lên / Gốc cây đứng rống cuồng điên / Miệng thời há rộng như thèm thịt tươi / Đỏ lòm tựa máu huyết người / Trên cao nhìn xuống chàng thời sợ run.
TÂM MINH. Truyện này thí dụ ở đời / Lắm người thủ cựu giữ hoài thói quen / Dù mê lầm vẫn chẳng quên / Không phân thiện ác, không thèm đổi thay / Dương dương tự đắc ta đây.