*Đọc 6 phút*

Bài ALAN KWAN

Trong bộ Yếu Giải Kinh Phật Thuyết A Di Đà, Đại Sư Ngẫu Ích Trí Húc (Ouyi Zhixu (1599–1655), Tổ Thứ Chín Tịnh Độ Tông) đã giải thích rõ ràng bản chất của Kinh A Di Đà. Ngài khẳng định rằng tất cả các kinh điển Đại Thừa, gồm cả Kinh A Di Đà, đều lấy “Chân Như” làm căn bản thiết yếu.

Trong khi đó Đại Sư Đàm Loan (Tanluan (476-554)) viết trong Vãng Sanh Luận Chú rằng  bản chất của ba bộ kinh Tịnh Độ Tông thuộc về giáo lý Bồ Tát chính là “Danh Hiệu” (tức là Danh Hiệu Phật A Di Đà).

Thoạt nghe thì hai quan điểm này dường như không liên quan với nhau, thậm chí còn mâu thuẫn nữa là khác – như thể “Chân Như” là một khái niệm trừu tượng và “Danh Hiệu” chỉ có thể diễn đạt bằng từ ngữ để chúng ta có thể đọc, niệm, và nghe, và cả hai hoàn toàn khác nhau. Tuy nhiên, trên thực tế, cả hai cùng có chung bản chất.

Cả hai đại sư đều dạy đúng. Chỉ vì một số người thiếu hiểu biết về giáo lý Phật Giáo, đặc biệt là về ý nghĩa sâu sắc của giáo lý Tịnh Độ Tông, nên họ không nhận ra điều này: Danh Hiệu Phật A Di Đà chính là Pháp Thân của Phật A Di Đà, hay Dharmakaya trong tiếng Phạn!

Trong phạm vi giáo lý Tịnh Độ, Pháp Thân của Phật A Di Đà dĩ nhiên là hiện thân của đức hạnh và trí tuệ chân thật–tức là Chân Như tự thân trong cõi của Phật A Di Đà.

Danh Hiệu, ánh sáng, và trí tuệ Phật A Di Đà là đồng thể

Trong Vãng Sanh Luận Chú, Đại Sư Đàm Loan viết:

“Xưng Danh Hiệu Như Lai” có nghĩa là niệm danh hiệu của Như Lai Vô Biên Quang – một trong 12 danh hiệu của Phật A Di Đà.

“Quang Minh và Trí Tuệ của Như Lai là như vậy.” Điều này có nghĩa là ánh sáng của Đức Phật là sự biểu hiện của trí tuệ Ngài. Ánh sáng này chiếu rọi khắp mười phương không bị cản trở, xua tan bóng tối của sự si mê trong tất cả chúng sanh.”

Do đó chúng ta biết rằng danh hiệu Phật A Di Đà chính là sự biểu hiện của Quang Minh và Trí Tuệ của Phật A Di Đà. Vì lý do này, Đại Sư Thiện Đạo (Tổ Thứ Hai Tịnh Độ Tông (613-681)) đã viết trong Vãng Sanh Lễ Tán Kệ:

“Đức Phật A Di Đà, trong bản nguyện sâu rộng và bao la của Ngài, hiển lộ Danh Hiệu Ánh Sáng của Ngài để nhiếp thọ và chuyển hóa chúng sanh ở khắp mọi phương; nhằm vun đắp niềm tin và ước nguyện vãng sanh, bằng cách duy trì việc trì tụng Nam Mô A Di Đà Phật. Cho dù là niệm trong suốt một đời, niệm 10 lần, hay thậm chí chỉ một lần, tất cả đều dễ dàng đạt được sự vãng sanh ở Tây Phương Cực Lạc nhờ nguyện lực của Đức Phật A Di Đà.”

Từ đó chúng ta hiểu rằng Pháp Thân (Thể/Tướng) của Phật A Di Đà, Danh Hiệu của Ngài (Tướng) và Ánh Sáng (Khả Năng) của Ngài là một thực thể không thể tách rời. Quang Minh của Phật A Di Đà có thể xua tan vô minh và bóng tối nghiệp chướng của tất cả chúng sanh trong muôn phương mà không gặp trở ngại nào.

‘A Di Đà’ bao gồm toàn thể chư Phật, Bồ Tát, và Giáo Lý

Dựa trên sự giải thích của chư tổ, chúng ta cũng nên tin tưởng vào những gì Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã nói trong Kinh Mật Chú Căn Bổn Phật A Di Đà:

Âm tiết “A” tượng trưng cho Chư Phật trong mọi phương và mọi thời:

Kinh Quán Vô Lượng Thọ nói rằng: “Bên trong vầng hào quang tròn của Đức Phật Vô Lượng Thọ có vô số Hóa Phật–hàng trăm triệu na-do-tha, nhiều như cát sông Hằng.”

Âm tiết “Di” tượng trưng cho tất cả vị bồ tát:

Kinh Quán Vô Lượng Thọ cũng nói rằng: “Mỗi Hóa Phật có vô lượng Bồ Tát làm thị giả.”

Âm tiết “Đà” tượng trưng cho 84,000 giáo lý thiêng liêng:

Kinh Quán Vô Lượng Thọ cũng nói rằng: “Phật Vô Lượng Thọ phóng tám vạn bốn ngàn tia sáng. Mỗi tia sáng chiếu khắp mười phương thế giới, nhiếp thủ tất cả chúng sanh nào niệm danh hiệu Phật A Di Đà của ngài, không bỏ sót một ai.”

Những khía cạnh này của “Nam Mô A Di Đà Phật” (Nam Mô là quay về nương tựa) tương ứng với 84,00 pháp môn, chữa lành 84,000 phiền não, hoàn hảo 84,000 điều thiện, đưa đến 84,000 đức hạnh được thành tựu. Do đó “Danh Hiệu A Di Đà” còn có nghĩa là “Danh Hiệu của Vô Lượng Đức Hạnh.”

Cùng với nhau, ba âm tiết A-Di-Đà này bao hàm tất cả các giáo lý Phật Đà một cách hoàn hảo và trọn vẹn.

Tại sao Phật A Di Đà lại ‘chuyển hóa’ pháp thân và quang minh thành danh hiệu của Ngài?

Nhiều người cho rằng Phật A Di Đà chỉ là một cái tên, một âm thanh, một biểu tượng, hoặc một câu thần chú. Trên thực tế, danh hiệu “A Di Đà” chính là Đức Phật A Di Đà sống động và hiện diện trong khắp các cõi, “nhiếp thủ tất cả chúng sanh nào niệm danh hiệu Phật A Di Đà của ngài, không bỏ sót một ai” như đã nêu ở trên.

Bất cứ ai niệm “Nam Mô A Di Đà Phật” đều lập tức được ánh sáng của Phật A Di Đà nhiếp thủ: giống như sắt được hút bởi nam châm. Tại sao sự nhiếp thủ này lại “không bỏ sót”? Đó là vì Phật A Di Đà phải thực hiện lời hứa mà Ngài đã đưa ra trong lời nguyện thứ 18: bảo đảm vãng sanh Tây Phương Cực Lạc cho tất cả những ai chỉ chuyên niệm danh hiệu Ngài.

Như vậy, bằng cách “chuyển hóa” Thân Pháp và Ánh Sáng của Ngài thành Danh Hiệu, Phật A Di Đà có thể soi chiếu ánh quang minh của Ngài đến tất cả các chúng sanh và kết nối với những ai chuyên trì tụng Danh Hiệu Phật A Di Đà. Quan trọng hơn nữa, Phật A Di Đà sẽ nhiếp thủ họ mà không bỏ rơi; như thế Ngài có thể hiện diện và tiếp dẫn họ lúc lâm chung.

Chỉ niệm ‘Nam Mô A Di Đà Phật’ thay vì ‘A Di Đà Phật’

Điều đáng chú ý là có những người niệm “Nam Mô A Di Đà Phật” thay vì “A Di Đà Phật.” Thật ra thì Nam Mô A Di Đà Phật là danh hiệu đầy đủ của Phật A Di Đà. Chúng ta không nên bỏ hai từ “Nam Mô.”

“Nam Mô” có nghĩa “tôi quay về nương tựa.” Nếu phàm phu như chúng ta mong ước được tái sanh ở cõi Tịnh Độ của Phật A Di Đà, thì cách duy nhất để bảo đảm tái sanh ở cõi đó là nương tựa Phật A Di Đà. Chúng ta cần nương tựa bởi vì chúng ta không thật sự có công đức và đức hạnh nào để hồi hướng cho việc vãng sanh về cõi Cực Lạc chân chính .

Đại Sư Thiện Đạo từng nói, “Cõi Cực Lạc là cõi niết bàn vô lậu, rất khó để vãng sanh về đó dựa trên các công đức tạp hạnh trong cõi hữu lậu này.” Ở đây ngài ám chỉ thế giới mà chúng ta đang sống, một cõi hữu lậu của sanh tử luân hồi, hoàn toàn không giống như Cõi Cực Lạc.

Chỉ chuyên niệm “Nam Mô A Di Đà Phật” thể hiện niềm tin tuyệt đối và sự chấp nhận nhiếp thọ của Phật A Di Đà thông qua Danh Hiệu của Ngài. Như vậy, Phật A Di Đà đương nhiên chia sẻ công đức và đức hạnh thực sự của Ngài với người niệm danh hiệu Ngài, để người đó có thể được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc.

Có lẽ ý định ban đầu của Phật A Di Đà là thêm từ “Nam Mô” vào danh hiệu của Ngài, bởi vì mục đích duy nhất của Ngài khi trở thành Phật là để tiếp dẫn chúng sanh về cõi Phật của Ngài. Tuy nhiên, để được vãng sanh, chúng ta phải quay về nương tựa Phật A Di Đà bằng cách niệm Nam Mô. Vì vậy, chúng ta niệm Nam Mô A Di Đà Phật.⧫

Nguồn: Bài đăng trên trang BuddhistDoor Global ngày 26 tháng 1, 2026. Phúc Quỳnh tạm dịch.

Photo: The Milky Way by Francis Glenn Marciano/ Pexels