*Đọc 11 phút*

Bài THÍCH NHUẬN HÙNG

Trần gian này ví nó tròn vo như vòng vũ trụ bao la, quay cuồng rồi lại cuồng quay, thế à! Nao nao rồi lại nao nao, vòng quay cũng thế không biết ngừng nơi mô, không ngừng rồi lại chẳng ngừng nơi nao! Thế rồi vận hành cũng phải liên miên, miễn không gián đoạn, chu kỳ cùng ai, nào là giây-phút-ngày-giờ-tháng-năm! Dù cho bão táp mưa sa, chiến chinh chinh chiến khói lửa ngập trời, chẳng lo! Dù cho dịch bệnh lan tràn, trục quay cứ thế chuyển xoay vèo vèo! Xuân đi, Hè đến, Thu tàn, Đông qua!

Đó là định luật của thế gian trên trái đất này. Năm nay chu kỳ 60 năm đáo hạn cũng là năm Ngọ tức là năm Bính Ngọ, vận hạn thế giới ra sao? Sự chuyển biến có tốt hay không. Thì chúng ta nhìn thẳng vào đời sống hằng ngày của dân giả tại địa phương của mình đang sinh sống là biết ngay. Có biết bao nhiêu việc xảy ra, từ những quốc gia sung túc về kinh tế như Hoa Kỳ, chẳng hạn, mà nay người dân phải than thở! Còn những nước bé nhỏ thì sao? Kinh tế là huyết mạch của người dân mà nay gặp phải cảnh ngặt eo, thế thì ngược dòng thời gian, dân chúng ví von như là sống thời thượng cổ xa xưa “gạo châu, củi quế”, việc chi cũng phải đắn đo. Vật giá leo thang. Việc làm khó khăn. Thử nghĩ năm tới có thay đổi được gì hay không? Quá khứ thì đã qua, tương lai chưa tỏ, hiện tại lại bấp bênh, đời sống thì lênh đênh. Thuế quan thì tăng vèo vèo, bé cổ thấp họng sống thì sao đây?

Thử đào sâu về thời cuộc thế giới xem sao. Phải chăng, bàn cờ chính trị luôn đi đôi với quân sự, kinh tế. Thời đại bây giờ quá nhanh, trên các mạng lưới truyền thông, không gian ảo rất nhiều, thời đại 5.0. Khiếp hơn thế, bây giờ còn có trí tuệ thông minh ra đời, chúng cũng làm cho nhiều người choáng ngộp luôn. Không khéo dễ bị thế giới ảo lôi theo. Thận trọng mọi việc là hơn hết.

Năm cũ đã đi qua, năm mới sắp đến, chúng ta cứ để cho dòng nước lũ cuốn trôi. Việc gì đến rồi sẽ đến. Hãy nhìn về Bính Ngọ 2026. Mong rằng “ngựa” về nước rút “thành công huy hoàng.” Trong họa sẽ có phúc hay ngược lại. Chúng ta hãy chiêm nghiệm về “Ngũ Hành và Kinh Dịch” thử ra sao?

Theo như “Ngũ Hành và Kinh Dịch” cho biết về năm Bính Ngọ: Trong Thiên Can, Bính thuộc Dương Hỏa, tượng trưng cho ánh mặt trời rực rỡ, sức nóng bùng phát. Trong Địa Chi, Ngọ cũng thuộc Hỏa và là cung vị mà Hỏa khí đạt đến trạng thái Đế Vượng, đỉnh cao nhất.

Khi Bính gặp Ngọ, chúng ta có một sự cộng hưởng khủng khiếp của sức nóng, tốc độ và sự lan tỏa. Đây là hình ảnh của một trận đại hỏa hoạn hoặc một nguồn năng lượng không thể kìm nén, sẵn sàng thiêu rụi mọi rào cản.

Năm Ngọ nào cũng nghe bàn tán hai câu sấm của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm:

Mã đề, Dương cước, anh hùng tận
Thân, Dậu niên lai kiến thái bình

Thật vậy, năm Mã có lộng hành hay không là còn do duyên nghiệp của các quốc gia giao thoa, làm ăn, trao đổi hàng hóa với nhau. Thuận hay nghịch thì sẽ biết ngay. Ai cũng là số 1, vậy ai là người thua thiệt? Trên thương trường quốc tế, cũng như chiến trường mạnh được yếu thua; nếu các cường quốc đó không tương nhượng với nhau, ắt sẽ có biến loạn đến ngay. Không ai can gián được, một khi quyền lợi của mình bị người khác chiếm đoạt, việc gì sẽ xảy ra? Tâm chúng sanh vẫn còn nhiều dục vọng ham muốn, chẳng chịu thua thiệt cùng ai cả. Bởi thế chúng ta vẫn còn ở trong nhà lửa chưa thoát ra được.

Trong một giai đoạn cấp kỳ mà mọi thứ đều diễn ra nhanh quá, tức giận hơn thua không dằn được tâm sân si, thì sự nóng nẩy dễ bùng nổ thành chuyện lớn. Việc giữ cho tâm của mình bình tĩnh là phương pháp hóa giải hiệu quả nhất.

Nhưng hóa giải bằng cách nào đây? Giả dụ như trong một gia đình hay đoàn thể nho nhỏ còn có sự bất đồng xảy ra thì chúng ta phải làm gì? Nói rộng ra một quốc gia nhỏ bé, cho đến một đất nước to lớn thì ra sao? Giữa cường quốc này xung đột với cường quốc kia về kinh tế hay lãnh vực khác sẽ xảy ra nhiều biến chuyển không thể ngờ trước được.

Tâm bình thế giới bình

Nhưng khi Tâm chúng ta gặp nhiều áp lực quá không thể giải quyết được thì ra sao? Từ biệt nghiệp cho đến cộng nghiệp của mỗi quốc gia. Mà không có giải pháp hóa giải thì tệ hại vô cùng. Nói một cách rất thiển cận, chớ đi sâu vào từng chi tiết thì thật là nhiêu khê. Bính Ngọ qua kế đến là Đinh Mùi 2027.

Năm Đinh Mùi 2027: Đinh thuộc Âm Hỏa tượng trưng cho ngọn lửa âm ỉ, lửa lò luyện kim. Mùi thuộc hành Thổ nhưng là Thổ táo, đất khô nóng, chứa hỏa bên trong. Nếu Bính Ngọ là ngọn lửa bùng cháy dữ dội bên ngoài, thì Đinh Mùi là sức nóng nung nấu bên trong. Nó tượng trưng cho giai đoạn chuyển hóa, nơi các sự vật bị nấu chảy để đúc thành một hình hài mới.

Một yếu tố quan trọng không thể bỏ qua là thế giới hiện đang bước vào Vận 9 (từ năm 2024 đến 2043) theo thuyết Tam Nguyên Cửu Vận. Vận 9 được cai trị bởi sao Cửu Tử, hành Hỏa.

Việc hai năm Bính Ngọ và Đinh Mùi vốn dĩ đã quá vượng Hỏa lại xuất hiện ngay trong giai đoạn đầu của Vận 9 tạo nên một hiện tượng “Hỏa thêm dầu”. Điều này dự báo rằng những đặc tính của hành Hỏa như sự minh bạch (ánh sáng), công nghệ cao (trí tuệ nhân tạo, năng lượng), nhưng cũng bao gồm cả sự nóng nảy, xung đột và biến động đột ngột sẽ được đẩy lên mức cao nhất.

Nhìn từ dưới góc độ Kinh Dịch, khi một yếu tố đạt đến mức cực thịnh (Cực Dương), nó tất yếu sẽ dẫn đến sự thay đổi (Biến). Hỏa khí quá vượng sẽ dẫn đến sự mất cân bằng nghiêm trọng với Thủy (sự uyển chuyển, bình lặng).

Sự xung đột giữa Hỏa và Thủy trong giai đoạn này tượng trưng cho cuộc đấu tranh giữa thứ cố hủ và thời đại mới (5.0), giữa cảm xúc bốc đồng và lý trí điềm tĩnh. Có phải chăng giai đoạn này là lúc lấy lửa thử vàng, làm trắc nghiệm lại quần chúng giữa hai đối thủ thiện-ác. Thật là khốc liệt đối với bản lĩnh và sự kiên định của từng con người. Những gì không đủ vững chãi – tâm không lương thiện, những mưu mô xảo trá, lừa đảo– sẽ bị nhiệt lượng hỏa diệm này thiêu rụi; những gì thật sự thanh cao, có giá trị mới có thể tồn tại và tỏa sáng hơn.

Nhìn lại quá khứ, những chu kỳ Bính Ngọ – Đinh Mùi trong lịch sử có những biến động mang tính mốc ngoặt của thời cuộc. Thế giới hiện đang vận hành đúng như tính chất “thanh lọc” của ngọn lửa “Xích Mã – Hồng Dương”.

Vậy nên tu tâm dưỡng tính, thực hành thiền định, yoga hoặc dành thời gian gần gũi với thiên nhiên, ví như đi bộ nơi công viên hay những nơi nào thóang mát và nghỉ ngơi nơi yên tĩnh có bóng cây xanh, sẽ giúp bạn hạ nhiệt ngay ngọn lửa trong tâm hồn, tránh được những quyết định sai lầm do nóng nảy hay bốc đồng mà ra. Nhịn không phải là hèn hay thua thiệt, mà là cách giải quyết giúp đối phương ngưng lại sự giận dữ, hóa dữ làm lành, học cách mở lòng từ bi, quảng đại, thương xót cho người thiếu trí tuệ. Có như thế thì xã hội này từ từ giảm bớt ngọn lửa sân si từ con người bốc đồng mà ra. Năm hỏa vượng thì mình cũng mang dòng nước Cam Lộ đi tưới mát cho những ai còn nóng nẩy.

Hãy học cách lắng nghe. Trong các mối quan hệ, bạn hãy ưu tiên sự thấu hiểu thay vì tranh cãi. “Một câu nhịn bằng chín câu lành” chính là liều thuốc hóa giải xung đột trong những năm vượng Hỏa này. Hãy sử dụng các yếu tố thuộc hành Thủy (sự uyển chuyển, trí tuệ) và hành Thổ (sự vững chãi, bao dung) để làm dịu bớt sức nóng của Hỏa.

Về không gian đang sống, chúng ta cũng nên tạo thêm cây xanh, bể cá hoặc dùng những màu nhẹ nhàng như xanh dương, trắng, xám trong nhà để tạo cảm giác mát mẻ, cân bằng. Cũng như quần áo lựa màu tươi mát tránh những màu đỏ chói.

Lại nữa cần chú trọng uống nhiều nước, ăn các loại thực phẩm thanh nhiệt và duy trì lối sống điều độ để bảo vệ hệ tim mạch và huyết áp.

Dưới đây tôi xin mượn câu chuyện cổ của Trung Quốc thời xa xưa, để chia sẻ cùng quý vị năm Bính Ngọ như sau:

Chuyện Bộ Xương Ngựa Đáng Giá Ngàn Vàng

“Năm 318 trước Công Nguyên, nước Yến có loạn. Lợi dụng thời cơ nầy, nước Tề tiến đánh nước Yến, giết chết Yến Vương Khoái. Ít lâu sau, Yến Chiêu Vương lên ngôi. Để thu hồi đất đai bị mất, Yến Chiêu Vương đến nhà Quách Hòe, một hiền giả của nước Yến trước đó để hỏi kế sách thực hiện ý muốn của mình. Quách Hòe thưa rằng:

– Nhà vua nào xây dựng được nghiệp đế là do đã biết coi trọng người hiền là thầy giáo của mình. Nhà vua nào xây dựng được nghiệp vương là do đã coi trọng người hiền là bạn của mình. Nhà vua nào hoàn thành được nghiệp bá là do đã coi trọng người hiền là đại thần, còn vị vua nào không giữ được đất nước của mình là do xem người hiền như kẻ nô dịch của mình. Nếu bệ hạ thực sự muốn nghe lời chỉ bảo của người hiền, cung kính lễ phép, coi trọng họ là thầy thì nhiều hiền sĩ trong thiên hạ sẽ quy tụ về nước Yến. Yến Chiêu Vương nói:

– Trẫm thực lòng muốn học tập tất cả mọi người hiền, chỉ có điều không biết trước hết nên gặp gỡ ai là thích hợp nhất?

Quách Hòe không trực tiếp trả lời câu hỏi của nhà vua mà ông kể cho nhà vua nghe câu chuyện sau đây:

– Đời xưa, có một vị quốc vương đã bỏ ra một ngàn lượng vàng để tìm mua một con Thiên Lý Mã, nhưng ba năm trôi qua mà vẫn không mua được. Có một vị đại thần tâu xin chịu vất vả vì bệ hạ một chuyến. Sau ba tháng, vị đại thần tìm được một con Thiên Lý Mã, nhưng nó đã chết!. Ông liền bỏ ra năm trăm lượng vàng để mua bộ xương con ngựa ấy đem về. Vị quốc vương kia giận dữ, quát mắng:

– Ai cho phép nhà ngươi dùng số vàng lớn như vậy của trẫm để mua về một bộ xương ngựa?

Vị đại thần nọ tâu:

– Một con Thiên Lý Mã đã chết mà đã dám mua tới năm trăm lượng vàng, huống hồ chi một con Thiên Lý Mã đang sống thì sẽ mua tới bao nhiêu? Người trong thiên hạ tất nhiên ai nấy đều cho rằng bệ hạ thực sự muốn mua Thiên Lý Mã và nhứt định họ sẽ đem Thiên Lý Mã tới cửa triều đình.

Quả nhiên chưa đầy một năm, nhà vua đã mua được ba con Thiên Lý Mã vừa ý. Kể xong câu chuyện. Quách Hoè thưa:

– Ngày nay, nếu bệ hạ thực sự muốn cầu tìm người hiền tài làm thầy dạy thì xin hãy bắt đầu từ thảo dân. Ngay đến Quách Hòe tôi, sức hèn, tài mọn mà còn được nhà vua trọng dụng thì những người có tài hơn thảo dân sẽ nghĩ sao? Nhứt định từ nơi xa ngàn dặm họ sẽ vội vàng tìm đến đây thôi!

Yến Chiêu Vương thấy có lý bèn xây cho Quách Hòe một ngôi nhà và thật sự coi ông là thầy dạy.

Câu chuyện lan truyền ra nhiều nơi, rất nhiều người hiền tài từ khắp các nước chung quanh kéo tới gặp Yến Chiêu Vương. Yến Chiêu Vương nhờ dựa vào họ, cuối cùng đánh bại nước Tề, thu hồi được những đất đai bị mất.”

Đó là những mẫu truyện thời xa xưa có liên quan đến năm Mã tức là năm con ngựa, ngựa có rất nhiều câu truyện cổ tích rất hay, như Mã Đáo Thành Công trong tất cả công việc từ thương trường cho đến chiến trường cũng thường hay nhắc đến biểu tượng con ngựa thôi thì chúng ta cũng tạm hiểu như thế. Còn chia chẻ ra nữa thì dài dòng lắm. Tóm lại, đời người rất ngắn ngủi, dù năm nào đi nữa, Ngọ-Mùi-Thân-Dậu. Gì rồi cũng không qua được “ải vô thường” Một ngày trôi qua mạng sống ngắn lại.

Thưa quý vị! Vẫn biết rằng, cuộc đời này cũng chỉ là cõi tạm, thân tứ đại rồi cũng trả về tứ đại, cát bụi rồi sẽ trở về với cát bụi. Bạn bè thân quyến cũng tuần tự ra đi bất luận già-trẻ và lần hồi đâu còn mấy người lai vãng. Đến cũng theo nghiệp mà đến. Đi cũng theo nghiệp mà đi. Đồng nghiệp thì đủ duyên sẽ hội tụ gặp nhau, làm thân bằng quyến thuộc bạn bè của nhau trong khoảng thời gian nào đó. Trả nợ, đòi nợ, báo ân, báo oán hết chỗ này vừa xong thì tiếp tục đến chỗ khác không cố định và không tự chủ được.

Biệt nghiệp thì mỗi người mỗi khác, tuy đồng nghiệp sống chung một trái đất, một đất nước, một làng xóm, một gia đình, mà mỗi người phải chịu cảnh khổ cùng khổ nhưng vui vẻ thì rất ít. Thân tâm của mỗi người đều khác biệt, nên tính tình hành động cũng khác biệt riêng lẽ. Thế mới biết nghiệp nhân người nào tạo trong quá khứ, thì nghiệp quả người đó phải lãnh thọ trong hiện tại. Còn về vị lai, không ai thay thế cho nhau được. Không có ai thay cho ai chịu khổ hoặc hưởng vui được. Luật nhân quả rõ ràng không thiên vị một ai.

Quy Sơn Cảnh Sách chép: Cố kinh vân, giả sử bách thiên kiếp, sở tác nghiệp bất vong, nhân duyên hội ngộ thời, quả báo hoàn tự thọ.

Tạm Dịch:

Trong kinh nói, Giả sử trăm ngàn kiếp, nghiệp đã tạo không mất. Nhân duyên khi hội đủ rồi, quả báo đến phải tự chịu.

Thấy hiểu như thế thì không ai mà không muốn bỏ ác làm lành giữ tâm trong sạch như lời Phật đã dạy. Bởi việc ác nhỏ đến đâu cũng làm chướng ngại sự tu hành của mình và việc thiện nhỏ đến đâu cũng giúp mình thăng tiến trên con đường Bồ Đề. Nghĩ mà xem, cái tâm an vui từ đâu mà đến? Há không phải vì đã gieo nhân thiện lành dù nhỏ đến đâu trong quá khứ, nay ta nhớ việc lành đã làm khi xưa nên lòng lâng lâng hoan hỷ nhẹ nhàng đó sao? Và cái tâm bất an khổ đau từ đâu mà tràn về khiến mình khó tĩnh tâm? Há không phải vì đã gieo nhân xấu ác dù nhỏ đến đâu trong quá khứ, nay không mời mà đến đó hay sao?

Vì khổ giấy có hạn, nhưng lòng chưa cạn, ý tưởng còn dài mà phải đàng tạm dừng lại. Xin mượn dòng thơ ngắn của Cố Hòa Thượng, thượng Quảng hạ Thanh tức nhà thơ Thanh Trí Cao để chia sẻ cùng quý độc giả trong những ngày đầu Xuân Bính Ngọ 2026. Trích đoạn bài thơ ‘Trái Tim Của Mẹ’:

Xuân réo gọi tình người lữ khách
Đời chưa quên một thuở lên đường
Ai góp nhặt hương đồng – cỏ nội
Vì sợ mình lạc dấu quê hương!
 
Thiên ký ức mai vàng nở rộ
Tiếng mẹ yêu gọi trẻ chạy rong
Tình nguyên vẹn, chỉ tình của mẹ
Dù một mai còn có hay không
 
Ai khai khẩn hoang tàn đổ nát
Đã lâu rồi âm hưởng chưa phai
Từng ngôn ngữ mẹ không chọn lựa
Gầy dựng con có một hình hài
 
Trái Tim Mẹ như bảo tàng viện
Dung chứa nhiều di sản cổ xưa
Khách thưởng lãm âm thầm chiêm ngưỡng
Thật tuyệt vời! Một chiếc võng đưa
 
Tay vuốt tóc sợi đen – sợi trắng
Hỏi thời gian sao vội vàng đi?
Dấu ấn đó tình người chan chứa
Xuân đã về ký ức hồi quy.
Cố thi sĩ Thanh Trí Cao, thi tập “Khoác Áo Chân Không – 2001”

Đang thả hồn trong bài viết về ngọn lửa hừng hực “Xích Mã -Hồng Dương” rất ư nóng bỏng! Đến đoạn kết, bất thần tôi lại nhận được một đoản thơ hay (bài họa) của một nhà sư trẻ tuổi, tâm hồn ưa chuộng văn thơ lai láng, gởi đến tôi, xin được mượn dòng thơ để chia xẻ cùng quý độc giả trong mùa Xuân Bính Ngọ mang màu xanh tươi mát giải nhiệt.

Bài Họa:
Lòng Yên Dạ Tĩnh

Lòng yên dạ tĩnh mỉm môi cười
Quẳng gánh lo buồn xướng họa chơi
Diệu nghĩa hằng ghi ân thắm đọng
Chơn tâm mãi nhớ đạo không rời
Mừng Xuân khánh lộc an bình tỏa
Đón Tết hân thiền hạnh phúc khơi
Vững chãi thân nhàn xa bể đắm
Nơi nơi cảnh đẹp trải tình người..!
Trụ Trì Tu Viện An Lạc, thành phố Ventura, California
Trúc Nguyên – Thích Chúc Hiền – 18/01/2026

Lại một lần nữa, trước thềm năm mới Bính Ngọ, kính chúc quý độc giả gần xa của các báo điện tử, trang nhà cùng quý vị cao niên, thiện trí thức cùng mọi người ưa thích văn chương, thi phú một năm mới được tất cả thứ gì cũng mới, thân tâm an lạc, vạn sự kiết tường, sống lâu, sống khỏe, sống bình an, tài lợi hanh thông, điều may mắn sẽ sớm đến cùng quý vị, đạo và đời mãi mãi tươi vui mà sống đúng nghĩa.

Santa Ana, California, Xuân Bính Ngọ
Ngày 2-2-2026⧫